Πίνακας περιεχομένου
Γιατί η Ρωσία δεν βλέπει το Ισραήλ όπως άλλες χώρες της Δύσης
Στη δημόσια συζήτηση για τις διεθνείς σχέσεις κυριαρχεί συχνά μια απλουστευμένη εικόνα του κόσμου: από τη μία οι «σύμμαχοι», από την άλλη οι «αντίπαλοι», και κάπου ανάμεσα η προσδοκία ότι κάθε κράτος θα κινηθεί με απόλυτη ιδεολογική συνέπεια. Στην πράξη, όμως, η γεωπολιτική δεν λειτουργεί έτσι.
Όποιος θέλει να καταλάβει πραγματικά τον κόσμο πρέπει πρώτα να δει πώς λειτουργούν η γεωπολιτική και η γεωστρατηγική στον 21ο αιώνα: όχι ως αφηρημένες θεωρίες, αλλά ως πλέγμα συμφερόντων, κοινωνικών δεσμών, ιστορικών μνημών και δημογραφικών πραγματικοτήτων.
Αυτό ισχύει απόλυτα και στην περίπτωση της Ρωσίας και του Ισραήλ. Πολλοί στο διαδίκτυο πιστεύουν ότι η Ρωσία, επειδή συγκρούεται με τη Δύση σε άλλα μέτωπα, θα έπρεπε να αντιμετωπίζει και το Ισραήλ με τον ίδιο ακριβώς τρόπο. Άλλοι πάλι φαντάζονται ότι η Μόσχα θα στραφεί αργά ή γρήγορα εναντίον του Ισραήλ σαν να πρόκειται για έναν απλό αντίπαλο της «δυτικής πλευράς».
Αυτή η ανάγνωση παραβλέπει μια κρίσιμη πραγματικότητα: στο Ισραήλ ζει μία από τις μεγαλύτερες ρωσόφωνες κοινότητες στον κόσμο εκτός της πρώην Σοβιετικής Ένωσης, και αυτό επηρεάζει ουσιαστικά τον τρόπο με τον οποίο η Ρωσία βλέπει τη χώρα.
Η μεγάλη ρωσόφωνη κοινότητα στο Ισραήλ δεν είναι λεπτομέρεια
Μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, τεράστιος αριθμός ανθρώπων από τη Ρωσία, την Ουκρανία και άλλες πρώην σοβιετικές δημοκρατίες μετανάστευσε στο Ισραήλ. Δεν μιλάμε για ένα μικρό ή περιθωριακό τμήμα της κοινωνίας.
Μιλάμε για μια μεγάλη κοινότητα με γλωσσικό, οικογενειακό, πολιτιστικό και πολιτικό βάρος, η οποία έγινε μέρος της καθημερινής ισραηλινής πραγματικότητας. Reuters είχε αναφέρει ότι οι ρωσόφωνοι στο Ισραήλ ξεπερνούν τα 1,3 εκατομμύρια, περίπου το 15% του πληθυσμού, ενώ ο Πούτιν το 2019 μιλούσε για σχεδόν 2 εκατομμύρια ρωσόφωνους πολίτες.
Αυτό σημαίνει κάτι πολύ απλό αλλά πολύ σημαντικό: για τη Μόσχα, το Ισραήλ δεν είναι απλώς ένα ακόμη κράτος της Δύσης. Είναι και μια κοινωνία στην οποία ζουν εκατομμύρια άνθρωποι με ρίζες στον μετασοβιετικό χώρο. Αυτή η πραγματικότητα δεν ακυρώνει τις διαφωνίες, ούτε μετατρέπει αυτομάτως τις δύο χώρες σε συμμάχους.
Όμως εξηγεί γιατί η σχέση τους δεν μπορεί να διαβαστεί με τους ίδιους όρους που θα διάβαζε κανείς τη σχέση της Ρωσίας με άλλες δυτικές χώρες. Σε ένα ευρύτερο πλαίσιο μεταβαλλόμενης παγκόσμιας ισχύος, όπως έχουμε ήδη εξηγήσει στον Μεγάλο Αναπροσδιορισμό Ισχύος 2025–2035, τα κράτη δεν κινούνται μόνο με βάση σημαίες και στρατόπεδα, αλλά και με βάση βαθιές κοινωνικές διασυνδέσεις που πολλοί αγνοούν.
Η δήλωση Πούτιν δεν είναι νέα είδηση
Η συγκεκριμένη θέση δεν είναι καινούργια. Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν είχε αναφερθεί ήδη από το 2019 στη μεγάλη ρωσόφωνη κοινότητα που ζει στο Ισραήλ και επανέλαβε την ίδια λογική αρκετές φορές τα επόμενα χρόνια.
Σε δημόσια τοποθέτησή του στο Οικονομικό Φόρουμ της Αγίας Πετρούπολης, ο Πούτιν σημείωσε ότι εκατομμύρια άνθρωποι από την πρώην Σοβιετική Ένωση ζουν στο Ισραήλ, χαρακτηρίζοντας τη χώρα «σχεδόν ρωσόφωνη».
Ο Βλαντίμιρ Πούτιν είχε πει ήδη στις 17 Σεπτεμβρίου 2019, σε εκδήλωση του Keren Hayesod στη Μόσχα, ότι στο Ισραήλ ζουν σχεδόν 2 εκατομμύρια ρωσόφωνοι και ότι η Ρωσία θεωρεί το Ισραήλ «ρωσόφωνο κράτος».
Αργότερα, στις 20 Ιουνίου 2025, επανήλθε στην ίδια βασική ιδέα στο Οικονομικό Φόρουμ της Αγίας Πετρούπολης, λέγοντας ότι το Ισραήλ είναι «σχεδόν ρωσόφωνη χώρα» και ότι η Μόσχα το λαμβάνει αυτό υπόψη στη σύγχρονη πολιτική της. Το κρίσιμο, λοιπόν, δεν είναι να παρουσιαστεί αυτή η φράση σαν φρέσκια «αποκάλυψη», αλλά σαν παλιό, σταθερό στοιχείο της ρωσικής οπτικής.
Και εδώ ακριβώς γεννιέται η παραμόρφωση. Στα social media η φράση αυτή συχνά μετατρέπεται σε χοντρικές υπερβολές του τύπου «οι περισσότεροι Ισραηλινοί είναι από τη Μόσχα» ή «η Ρωσία δεν θα στραφεί ποτέ κατά του Ισραήλ επειδή το Ισραήλ είναι σχεδόν ρωσικό».
Τίποτε από αυτά δεν είναι σοβαρή ανάγνωση. Το πραγματικό νόημα είναι πολύ πιο μετρημένο: υπάρχει μεγάλη ρωσόφωνη και μετασοβιετική παρουσία στο Ισραήλ, και η Μόσχα αναγνωρίζει ότι αυτή η πραγματικότητα έχει πολιτική βαρύτητα. Αυτό δεν σημαίνει ούτε πλήρη ταύτιση ούτε μηδενική σύγκρουση συμφερόντων.
Γιατί αυτό αλλάζει τον τρόπο που πρέπει να διαβάζουμε τον πόλεμο
Σε περιόδους πολέμου, οι άνθρωποι έχουν την τάση να ψάχνουν καθαρές απαντήσεις και εύκολες βεβαιότητες. Θέλουν να πιστέψουν ότι υπάρχει ένα στρατόπεδο που θα τιμωρήσει το άλλο, ένας ηγέτης που θα δράσει «σωστά», μια δύναμη που θα ξεκαθαρίσει το τοπίο.
Όμως ο πραγματικός κόσμος είναι δεμένος με νήματα πολύ πιο περίπλοκα. Οικογένειες, γλώσσες, μεταναστεύσεις, οικονομικές διασυνδέσεις, περιφερειακές ισορροπίες και ιστορικές μνήμες διαμορφώνουν συχνά τις κρατικές στάσεις περισσότερο από όσο τα συνθήματα του διαδικτύου.
Αυτός είναι και ο λόγος που ο πόλεμος είναι τόσο καταστροφικός: δεν χτυπά ποτέ μόνο «τους άλλους». Χτυπά κοινωνίες που είναι ήδη δεμένες μεταξύ τους. Χτυπά ανθρώπους που έχουν συγγενείς, γλώσσες, παρελθόντα και κοινές μνήμες και στις δύο πλευρές πολλών συνόρων.
Στην Ανατολική Μεσόγειο ειδικά, όπου διασταυρώνονται Ρωσία, Ισραήλ, ΗΠΑ, Τουρκία, ενέργεια, στρατηγικές συμμαχίες και περιφερειακές συγκρούσεις, αυτή η πολυπλοκότητα είναι ακόμη πιο έντονη, όπως δείχνει και η ανάλυση του Newsio για την Ανατολική Μεσόγειο το 2025.
Αυτό που πρέπει να καταλάβει ο αναγνώστης
Το βασικό συμπέρασμα δεν είναι ότι «η Ρωσία αγαπά το Ισραήλ» ούτε ότι «η Ρωσία θα πολεμήσει το Ισραήλ». Και τα δύο είναι επιφανειακά. Το σωστό συμπέρασμα είναι ότι η Ρωσία βλέπει το Ισραήλ μέσα από ένα πιο σύνθετο πρίσμα από ό,τι βλέπει άλλες δυτικές χώρες, επειδή το Ισραήλ έχει μια πολύ μεγάλη ρωσόφωνη και μετασοβιετική κοινότητα, με πραγματικό κοινωνικό και πολιτικό βάρος. Αυτό είναι ακριβές, τεκμηριωμένο και εξηγεί πολλά χωρίς να παραμορφώνει τίποτα.
Αν θέλουμε να μιλήσουμε τίμια για τον πόλεμο και τη διεθνή πολιτική, πρέπει να δεχτούμε κάτι δύσκολο αλλά ουσιώδες: ο κόσμος δεν χωρίζεται καθαρά σε στρατόπεδα μίσους. Είναι πολύ πιο συνδεδεμένος, πολύ πιο αλληλένδετος και πολύ πιο ανθρώπινος από όσο επιτρέπουν οι κραυγές του διαδικτύου. Και γι’ αυτό ακριβώς η αλήθεια χρειάζεται λεπτομέρεια, πλαίσιο και ακρίβεια — όχι συνθήματα.
