Πίνακας περιεχομένου
Το ιρανικό καθεστώς επιταχύνει τιμωρίες και εκτελέσεις για «πράκτορες του εχθρού» — τι σημαίνει πραγματικά η νέα γραμμή καταστολής
Δεν πρόκειται για φήμη. Η γραμμή αυτή επιβεβαιώνεται.
Το βασικό claim επιβεβαιώνεται σε γενικές γραμμές: η ηγεσία της ιρανικής δικαιοσύνης έχει ζητήσει να επιταχυνθούν οι αποφάσεις σε υποθέσεις όσων κατηγορούνται ως «πράκτορες του εχθρού» ή ως συνεργοί εχθρικών κρατών.
Το Reuters μετέδωσε ότι η ιρανική δικαιοσύνη προειδοποίησε για θανατική ποινή και δήμευση περιουσίας σε όσους κατηγορούνται για κατασκοπεία ή βοήθεια προς εχθρικά κράτη, ενώ η γραμμή αυτή παρουσιάστηκε ως απάντηση σε πόλεμο, αποσταθεροποίηση και «εσωτερική προδοσία».
Αυτό είναι το πρώτο κρίσιμο σημείο για τον αναγνώστη: δεν μιλάμε για μια αφηρημένη σκλήρυνση της ρητορικής. Μιλάμε για επιτάχυνση ενός πραγματικού μηχανισμού καταστολής που ήδη λειτουργεί και ήδη έχει παράγει εκτελέσεις, βαριές ποινές και μαζικές διώξεις.
Το Reuters ανέφερε ότι πάνω από 1.000 άτομα συνελήφθησαν μέσα σε έναν μήνα με κατηγορίες όπως καταγραφή «ευαίσθητων» σημείων, διάδοση αντικαθεστωτικού περιεχομένου ή συνεργασία με ξένους εχθρούς, ενώ περίπου 200 υποθέσεις είχαν ήδη οδηγηθεί σε κατηγορητήρια.
Ποιος έδωσε τη γραμμή και τι αλλάζει
Σύμφωνα με τις ίδιες αναφορές, το μήνυμα από την κορυφή της ιρανικής δικαιοσύνης είναι να τρέξουν γρήγορα αυτές οι υποθέσεις και να εφαρμοστούν αυστηρά οι προβλέψεις του νόμου, εκεί όπου το καθεστώς θεωρεί ότι στοιχειοθετείται συνεργασία με «εχθρικά» κράτη. Αυτό σημαίνει ότι η δικαστική μηχανή δεν καλείται απλώς να εξετάζει. Καλείται να επιταχύνει.
Και αυτή η λέξη έχει πολύ βάρος. Σε ένα καθεστώς με βαρύ ιστορικό άδικων δικών, ομολογιών υπό πίεση, πολιτικής εργαλειοποίησης της δικαιοσύνης και θανατικών ποινών, η “επιτάχυνση” δεν μεταφράζεται σε αποδοτικότητα.
Μεταφράζεται σε μεγαλύτερο κίνδυνο για πιο γρήγορες, πιο σκληρές και πιο δύσκολα αναστρέψιμες αποφάσεις. Το ευρύτερο πλαίσιο αυτής της λογικής έχει ήδη φανεί και σε προηγούμενες αναλύσεις του Newsio, όπως στο «Χαμενεΐ: καταστολή και εκτελέσεις υπό την εξουσία του» και στην «Ακτινογραφία τυραννίας: Χαμενεΐ και ιρανικό καθεστώς».
Δεν είναι θεωρία. Υπάρχουν ήδη εκτελέσεις.
Το δεύτερο σημείο που πρέπει να ειπωθεί καθαρά είναι ότι αυτή η γραμμή δεν είναι μόνο προειδοποιητική. Reuters ανέφερε στις αρχές Απριλίου ότι το Ιράν εκτέλεσε τον Amirhossein Hatami, ο οποίος είχε καταδικαστεί για συμμετοχή σε επίθεση σε στρατιωτική εγκατάσταση κατά τις διαδηλώσεις του Ιανουαρίου.
Λίγες ημέρες αργότερα, δύο ακόμη άνδρες, ο Mohammadamin Biglari και ο Shahin Vahedparast, εκτελέστηκαν για την ίδια υπόθεση, ενώ στη συνέχεια εκτελέστηκε και ο Ali Fahim. Οι αναφορές αυτές δείχνουν ότι δεν μιλάμε για πιθανότητα, αλλά για ήδη εξελισσόμενη εφαρμογή της πιο σκληρής κατασταλτικής γραμμής.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία γιατί το καθεστώς συνδέει πλέον όλο και πιο καθαρά το εσωτερικό πεδίο με τη λογική του πολέμου. Δηλαδή, όποιος βαφτίζεται “πράκτορας”, “συνεργός” ή “υποκινητής” δεν αντιμετωπίζεται απλώς ως κατηγορούμενος για ποινικό αδίκημα. Αντιμετωπίζεται ως εσωτερικός εχθρός σε ώρα σύγκρουσης.
Η καταστολή βαφτίζεται άμυνα
Αυτό είναι το πιο επικίνδυνο σημείο. Το καθεστώς επιχειρεί να ντύσει την εσωτερική καταστολή με τη γλώσσα της εθνικής άμυνας. Με άλλα λόγια, δεν λέει απλώς “τιμωρούμε αντιφρονούντες”. Λέει “τιμωρούμε πράκτορες του εχθρού”. Και αυτή η μετατόπιση της γλώσσας αλλάζει τα πάντα.
Όταν η εξουσία παρουσιάζει τους εσωτερικούς αντιπάλους, διαφωνούντες ή κατηγορούμενους ως “εργαλεία ξένων κρατών”, τότε ανοίγει πολύ πιο εύκολα ο δρόμος για ακραίες ποινές, έκτακτες διαδικασίες και δημόσια ανοχή στη βία του κράτους.
Η καταστολή παύει να φαίνεται ως καταστολή. Παρουσιάζεται ως πατριωτικό καθήκον. Στο ίδιο μοτίβο πατά και η προηγούμενη ανάλυση του Newsio για το «καθεστώς της Τεχεράνης που εξάγει κρίση για να επιβιώσει», όπου η εσωτερική βία συνδέεται άμεσα με τη λογική διατήρησης της εξουσίας.
Αυτό δεν είναι καινούριο ως λογική. Είναι όμως ιδιαίτερα ανησυχητικό όταν επιταχύνεται σε περίοδο περιφερειακής κρίσης, με τον κρατικό μηχανισμό να χρησιμοποιεί τον πόλεμο ή την εξωτερική απειλή ως πολιτικό πολλαπλασιαστή εσωτερικού ελέγχου.
Τι λένε οι οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων
Οι διεθνείς οργανισμοί ανθρωπίνων δικαιωμάτων δεν αντιμετωπίζουν αυτή την εξέλιξη ως απλή “εσωτερική υπόθεση”. Το Γραφείο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ και οι ειδικοί μηχανισμοί του έχουν ήδη ζητήσει από το Ιράν να σταματήσει τις εκτελέσεις και να υπάρξει διαφάνεια και λογοδοσία για κρατούμενους και αγνοούμενους που συνδέονται με τις πρόσφατες διαδηλώσεις.
Παράλληλα, η ανεξάρτητη Fact-Finding Mission για το Ιράν προειδοποίησε ότι η ήδη βαθιά κρίση ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη χώρα κινδυνεύει να επιδεινωθεί ακόμη περισσότερο μετά τις πρόσφατες εχθροπραξίες. Η αποστολή μίλησε για πολίτες παγιδευμένους ανάμεσα στις ένοπλες συγκρούσεις και στην εσωτερική καταστολή.
Εδώ ταιριάζει και το ισχυρότερο external authority link του άρθρου: σύμφωνα με το OHCHR για την επιδείνωση της κρίσης ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο Ιράν, οι πολίτες βρίσκονται ήδη εγκλωβισμένοι ανάμεσα στη στρατιωτική ένταση και στην κρατική καταστολή. Αυτό σημαίνει ότι η νέα γραμμή της Τεχεράνης δεν έρχεται σε ουδέτερο περιβάλλον.
Έρχεται πάνω σε ήδη βαρύ υπόβαθρο κρατικής βίας, αυθαίρετων συλλήψεων, αναγκαστικών ομολογιών, θανατικών ποινών και συστηματικής καταστολής.
Γιατί αυτή η εξέλιξη είναι πολιτικά τόσο σημαντική
Το καθεστώς της Τεχεράνης δεν επιταχύνει τέτοιες διαδικασίες μόνο για να τιμωρήσει. Το κάνει και για να στείλει μήνυμα. Το μήνυμα είναι διπλό.
Πρώτον, προς το εσωτερικό: όποιος αποκλίνει, όποιος αμφισβητεί, όποιος κατηγορηθεί ότι βοηθά τον εχθρό, θα αντιμετωπιστεί όχι απλώς ως αντίπαλος, αλλά ως αποδιοπομπαίος εσωτερικός στόχος.
Δεύτερον, προς το εξωτερικό: το καθεστώς θέλει να δείξει ότι δεν φοβάται να κλιμακώσει και μέσα στη χώρα, ακόμη και όταν δέχεται εξωτερική πίεση. Με αυτό τον τρόπο προσπαθεί να προβάλει εικόνα αντοχής και αποφασιστικότητας.
Όμως στην πράξη αυτή η εικόνα αντοχής λέει και κάτι άλλο: ότι η εξουσία αισθάνεται τόσο απειλημένη, ώστε επιλέγει να σκληρύνει ακόμη περισσότερο το εσωτερικό της πεδίο.
Ο λαός δεν είναι το καθεστώς
Εδώ χρειάζεται ξανά η πιο βασική διάκριση: άλλο ο λαός του Ιράν και άλλο το καθεστώς του Ιράν.
Το γεγονός ότι το καθεστώς επιταχύνει ποινές και εκτελέσεις για υποτιθέμενους “πράκτορες” δεν σημαίνει ότι η ιρανική κοινωνία είναι ένα σώμα ταυτισμένο με τη λογική αυτή. Αντίθετα, όλα δείχνουν ότι η κοινωνία παραμένει εκτεθειμένη σε φόβο, περιορισμό πληροφορίας και κρατική βία.
Το καθεστώς επιχειρεί να ελέγξει τον δημόσιο χώρο όχι μόνο μέσα από την αστυνομία, τα δικαστήρια και τις φυλακές, αλλά και μέσα από τη γλώσσα. Όποιος διαφωνεί, δεν είναι πολίτης με δικαίωμα γνώμης. Είναι “πράκτορας”.
Όποιος μεταδίδει υλικό, δεν είναι μάρτυρας γεγονότων. Είναι “συνεργός του εχθρού”. Εκεί ακριβώς φαίνεται πώς η εξουσία μετατρέπει την επικοινωνία σε ποινικό κίνδυνο.
Τι πρέπει να κρατήσει ο αναγνώστης
Η πιο καθαρή φράση είναι αυτή:
Ναι, το ιρανικό καθεστώς κινείται προς επιτάχυνση ποινών και πιθανών εκτελέσεων για όσους βαφτίζει “πράκτορες του εχθρού”. Και όχι, αυτό δεν είναι απλή πολεμική ρητορική. Είναι μια πραγματική γραμμή σκλήρυνσης που ήδη συνδέεται με μαζικές συλλήψεις, θανατικές ποινές και εκτελέσεις.
Αυτό είναι που πρέπει να μείνει καθαρό και στον δημόσιο λόγο: δεν μιλάμε για ένα καθεστώς που αποκλιμακώνει επειδή πιέζεται. Μιλάμε για ένα καθεστώς που, ακριβώς επειδή πιέζεται, φαίνεται πρόθυμο να σκληρύνει ακόμη περισσότερο απέναντι στο εσωτερικό του.
Και αυτή είναι είδηση πολύ πιο βαριά από ένα ακόμη κρατικό σύνθημα.
