Πίνακας περιεχομένου
Ο μισθός του Τραμπ δεν είναι μηδέν δολάρια — τι προβλέπει ο νόμος και τι ισχυρίζεται ο ίδιος
Η σύντομη αλήθεια
Ο μισθός του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών δεν είναι μηδέν δολάρια. Ο αμερικανικός νόμος προβλέπει ότι ο πρόεδρος λαμβάνει 400.000 δολάρια τον χρόνο, πληρωτέα μηνιαίως, και επιπλέον 50.000 δολάρια expense allowance για δαπάνες που σχετίζονται με τα καθήκοντά του. Αυτό αναφέρεται ρητά στο 3 U.S.C. § 102.
Άρα, όταν ακούγεται η φράση «ο μισθός του Τραμπ είναι 0 δολάρια», αυτή δεν είναι σωστή νομικά. Το ακριβές είναι κάτι άλλο: ο μισθός της θέσης παραμένει κανονικά θεσμοθετημένος, αλλά ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι δεν τον κρατά προσωπικά και ότι τον δωρίζει.
Αυτό είναι και το σημείο όπου ένα σοβαρό fact-check χρειάζεται καθαρή διάκριση ανάμεσα στο νομικό καθεστώς και στη δημόσια πολιτική αφήγηση, όπως κάνει το Newsio και σε άλλα κείμενα ελέγχου πραγματικότητας, όπως το «Πρόωρες εκλογές στην Ελλάδα; Τι ισχύει πραγματικά».
Τι λέει ο νόμος των ΗΠΑ
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ δεν αποφασίζει μόνος του αν η θέση θα πληρώνεται ή όχι. Η αποζημίωση της θέσης ορίζεται από το Κογκρέσο και είναι ενσωματωμένη στον ομοσπονδιακό νόμο. Το σχετικό άρθρο προβλέπει 400.000 δολάρια ετήσιο μισθό και 50.000 δολάρια allowance εξόδων.
Η Congressional Research Service έχει επίσης εξηγήσει ότι ο προεδρικός μισθός είναι θεσμοθετημένος και φορολογείται. (3 U.S.C. § 102).
Αυτό σημαίνει ότι δεν υπάρχει κατάσταση όπου ο πρόεδρος «δεν έχει μισθό» με την έννοια ότι η θέση είναι άμισθη. Η θέση έχει μισθό. Το ερώτημα είναι τι κάνει ο εκάστοτε πρόεδρος με αυτόν αφού τον λάβει.
Από πού βγήκε η ιδέα του «μηδέν δολάρια»
Η σύγχυση προέρχεται από την ίδια τη δημόσια στάση του Τραμπ. Ήδη από την προεκλογική του περίοδο είχε πει ότι, αν εκλεγεί, δεν θα κρατά τον προεδρικό μισθό. Το Reuters είχε καταγράψει τη θέση αυτή, όταν ο Τραμπ έλεγε ότι θα αρνηθεί τον μισθό ή θα τον δώσει αλλού. (Reuters).
Στην πράξη, το πιο ακριβές δεν είναι ότι «εργάζεται για μηδέν». Το πιο ακριβές είναι ότι ο νόμιμος μισθός υπάρχει, αλλά ο ίδιος υποστηρίζει ότι τον δωρίζει αντί να τον κρατά ως προσωπικό εισόδημα. FactCheck.org και PolitiFact είχαν επίσης καταγράψει ότι ο Τραμπ πράγματι έκανε δωρεές από τμήματα του προεδρικού μισθού του προς ομοσπονδιακές υπηρεσίες κατά την πρώτη θητεία του. (FactCheck.org).
Το σημαντικό τεχνικό σημείο που πολλοί χάνουν
Εδώ υπάρχει μια λεπτομέρεια που κάνει όλη τη διαφορά. Ο πρόεδρος δεν μετατρέπει τον θεσμικό μισθό σε μηδενικό απλώς λέγοντας ότι δεν τον θέλει. Ο μισθός εξακολουθεί να υφίσταται ως νόμιμη αποζημίωση της θέσης. Εκείνο που αλλάζει είναι το τι γίνεται μετά: αν τον κρατά, αν τον επιστρέφει, αν τον δωρίζει, ή αν τον κατευθύνει σε κάποιον κρατικό σκοπό.
Γι’ αυτό και η σωστή δημοσιογραφική διατύπωση είναι πιο καθαρή από το viral σύνθημα:
ο μισθός του Τραμπ δεν είναι 0 δολάρια by law· ο Τραμπ λέει ότι δεν τον κρατά και τον δωρίζει.
Τι ξέρουμε για τις δωρεές του
Για την πρώτη θητεία του, υπάρχουν αρκετές δημόσιες αναφορές ότι δώριζε τριμηνιαία ή περιοδικά τον μισθό του σε διάφορες ομοσπονδιακές υπηρεσίες. PolitiFact και FactCheck.org έχουν καταγράψει τέτοιες δωρεές, ενώ η Washington Post είχε σημειώσει ότι προς το τέλος της πρώτης θητείας δεν υπήρχε δημόσια ανακοίνωση για κάθε τελευταία πληρωμή, παρότι ο Τραμπ είχε πράγματι ανακοινώσει πολλές δωρεές νωρίτερα.
Αυτό έχει σημασία γιατί μας κρατά σε μια σωστή ισορροπία. Από τη μία, δεν είναι ακριβές να ειπωθεί ότι «όλα είναι ψέμα» και ότι δεν υπήρξε καμία δωρεά. Από την άλλη, δεν είναι επίσης ακριβές να μετατρέπεται αυτόματα η πολιτική του αφήγηση σε νομικό γεγονός ότι «ο μισθός του είναι μηδέν».
Άλλο η δωρεά, άλλο η θεσμική μισθοδοσία της θέσης. Η ίδια ανάγκη διάκρισης ανάμεσα σε θόρυβο και τεκμηριωμένο fact έχει φανεί και σε άλλα fact-check κείμενα του Newsio, όπως το «USS Abraham Lincoln: τι συνέβη πραγματικά και πόσο στέκουν οι φήμες περί επίθεσης και καταστροφής».
Γιατί αυτή η λεπτομέρεια είναι πολιτικά χρήσιμη
Ο λόγος που αυτή η ιστορία επανέρχεται τόσο συχνά είναι απλός. Επικοινωνιακά, η ιδέα ότι ένας πρόεδρος «παίρνει 0 δολάρια» είναι πολύ πιο ισχυρή από την πιο τεχνική, αλλά ακριβή φράση ότι «ο πρόεδρος έχει νόμιμο μισθό 400.000 δολάρια, αλλά ισχυρίζεται πως τον δωρίζει». Η πρώτη ακούγεται σαν προσωπική θυσία. Η δεύτερη ακούγεται σαν θεσμική πραγματικότητα με πολιτικό framing.
Κι όμως, σε σοβαρό άρθρο, η δεύτερη είναι η σωστή. Γιατί ξεχωρίζει το νομικό καθεστώς της θέσης από την προσωπική επιλογή του προσώπου που την κατέχει. Και αυτός ο διαχωρισμός είναι βασικός όταν θέλεις να γράψεις καθαρά, χωρίς υπερβολές.
Το πραγματικό συμπέρασμα
Η ουσία είναι απλή:
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ δεν έχει μηδενικό μισθό.
Ο νόμος προβλέπει 400.000 δολάρια τον χρόνο συν επίδομα εξόδων.
Ο Τραμπ, όμως, έχει δηλώσει ότι δεν κρατά προσωπικά αυτόν τον μισθό και ότι τον δωρίζει.
Άρα η καθαρή, τίμια γραμμή είναι η εξής:
Ο μισθός του Τραμπ δεν είναι 0 δολάρια ως θεσμική αποζημίωση. Το σωστό είναι ότι ο προεδρικός μισθός παραμένει 400.000 δολάρια, αλλά ο ίδιος λέει ότι δεν τον κρατά και τον δωρίζει.
