Πρωτογενές πλεόνασμα 3,5 δισ. τον Ιανουάριο 2026: τι «λένε» πραγματικά τα στοιχεία
Ένα πρωτογενές πλεόνασμα της τάξης των 3,5 δισ. ευρώ μέσα στον πρώτο μήνα του έτους τραβάει εύλογα την προσοχή. Δεν είναι, όμως, από μόνο του «τελική ετυμηγορία» για το πού θα κλείσει η χρονιά. Είναι ένα ισχυρό στιγμιότυπο εκτέλεσης του κρατικού προϋπολογισμού, με τεχνικούς όρους που έχουν σημασία για να μη γίνει λάθος ανάγνωση.
Αυτό που γνωρίζουμε με βεβαιότητα είναι ότι τα προσωρινά στοιχεία του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών για την εκτέλεση του κρατικού προϋπολογισμού Ιανουαρίου 2026 καταγράφουν πρωτογενές αποτέλεσμα πλεονασματικό, περίπου 3,51 δισ. ευρώ, σε τροποποιημένη ταμειακή βάση. Η διατύπωση έχει βάρος: μιλάμε για Κρατικό Προϋπολογισμό και modified cash basis – όχι αυτομάτως για αποτέλεσμα Γενικής Κυβέρνησης σε όρους ESA.
Το «γιατί» πίσω από έναν τέτοιο αριθμό χωρίζεται σε δύο κόσμους: έσοδα (φορολογικά και μη) και δαπάνες (πρωτογενείς δαπάνες, επιχορηγήσεις, μεταβιβάσεις), με την εποχικότητα να παίζει ρόλο. Ιανουάριος, επίσης, συχνά «γράφει» διαφορετικά από μήνες όπου συγκεντρώνονται μεγάλοι κύκλοι πληρωμών.
Τι ξέρουμε μέχρι τώρα
-
Τα επίσημα προσωρινά στοιχεία αναφέρουν πρωτογενές πλεόνασμα περίπου 3,51 δισ. ευρώ για τον Ιανουάριο 2026, στο πλαίσιο της εκτέλεσης του κρατικού προϋπολογισμού.
-
Το «πρωτογενές» σημαίνει ότι το αποτέλεσμα υπολογίζεται πριν από τις δαπάνες για τόκους. Αυτό το κάνει χρήσιμο δείκτη δημοσιονομικής επίδοσης, αλλά όχι από μόνο του πλήρη αποτύπωση όλων των υποχρεώσεων.
-
Η σύγκριση με στόχους/προβλέψεις και με αντίστοιχες περσινές περιόδους απαιτεί προσοχή, γιατί η εποχικότητα, ο χρόνος είσπραξης/επιστροφών και οι ταμειακές ροές μπορούν να μετακινήσουν την εικόνα ανά μήνα.
Για το ευρύτερο «τι σημαίνει στην πράξη» όταν αλλάζουν οι δημοσιονομικές ισορροπίες μέσα σε μια χρονιά, έχει αξία και αυτό το πλαίσιο: Αλλαγές το 2026: πώς επηρεάζεται το μέσο νοικοκυριό (αριθμοί και παραδείγματα).
Πώς διαβάζεται σωστά το «πρωτογενές» και γιατί η βάση μέτρησης μετράει
Το πρωτογενές αποτέλεσμα είναι ο πιο καθαρός δείκτης για το αν το κράτος καλύπτει τις δαπάνες του χωρίς να υπολογίσουμε τους τόκους του χρέους. Ενισχύει την εικόνα αξιοπιστίας όταν παραμένει σταθερά θετικό. Όμως, η σωστή ανάγνωση χρειάζεται δύο «φίλτρα»:
1) Modified cash basis: τι δείχνει και τι δεν δείχνει
Η τροποποιημένη ταμειακή βάση αποτυπώνει ταμειακές ροές με τρόπο που βοηθά την παρακολούθηση της εκτέλεσης μέσα στη χρονιά. Δεν είναι το ίδιο πράγμα με τους δημοσιονομικούς λογαριασμούς που κλείνουν με διαφορετικούς κανόνες (ESA). Έτσι:
-
Είναι πολύ χρήσιμο για να δεις πώς πάει ο κρατικός προϋπολογισμός «μήνα-μήνα».
-
Θέλει προσοχή όταν μετατρέπεται σε γενικό συμπέρασμα για τη δημοσιονομική εικόνα όλης της γενικής κυβέρνησης.
2) Εποχικότητα: γιατί ο Ιανουάριος μπορεί να «φουσκώνει» ή να «αδυνατίζει» την εικόνα
Οι πρώτοι μήνες ενός έτους επηρεάζονται από:
-
τον χρόνο βεβαίωσης και είσπραξης φόρων,
-
τις επιστροφές/συμψηφισμούς,
-
τις μεγάλες δαπάνες που «γράφουν» σε άλλους μήνες,
-
έκτακτες ροές (π.χ. αποδόσεις, μεταβιβάσεις, χρονισμός πληρωμών).
Με απλά λόγια: ένας ισχυρός Ιανουάριος είναι σημαντικός, αλλά δεν «εγγυάται» πώς θα μοιάζει το σύνολο του έτους. Είναι ένδειξη κατεύθυνσης – όχι τελικό ταμείο.
Σε επίπεδο μακροεικόνας, το πού πηγαίνει η οικονομία το 2026 και τι κινδύνους βλέπουν οι θεσμοί παραμένει καθοριστικό για τη δημοσιονομική αντοχή: Ανάπτυξη 2,1% το 2026: προειδοποιήσεις, κίνδυνοι και διεθνής αβεβαιότητα (Τράπεζα της Ελλάδος).
Το «γιατί» πίσω από τα νούμερα: τρεις πρακτικές αιτίες
-
Έσοδα πάνω από τον στόχο: μπορεί να προκύπτει από καλύτερη εισπραξιμότητα, απόδοση φόρων ή χρονισμό εισπράξεων.
-
Δαπάνες κάτω από τον στόχο: συχνά δεν σημαίνει «λιτότητα», αλλά χρονισμό εκτέλεσης (πληρωμές που μεταφέρονται).
-
Μίγμα μέτρων και συγκυρίας: ανάπτυξη, πληθωρισμός, αγορά εργασίας, αλλά και μία σειρά τεχνικών παραγόντων που δεν φαίνονται στο πρώτο διάβασμα.
Τι σημαίνει για εσένα
Για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν υπάρχει πλεόνασμα σε έναν μήνα. Είναι αν αυτή η εικόνα:
-
διατηρεί δημοσιονομικό χώρο για στοχευμένες παρεμβάσεις όταν πιέζεται το εισόδημα,
-
μειώνει την αβεβαιότητα για φόρους και εισφορές,
-
στηρίζει την αξιοπιστία της χώρας σε μια περίοδο που οι αγορές κοιτούν τα μεγέθη με αυστηρότητα.
Πρακτικά, ένα ισχυρό πρωτογενές αποτέλεσμα στην αρχή της χρονιάς μπορεί να λειτουργεί σαν «μαξιλάρι». Όμως η πραγματική του αξία θα φανεί:
-
όταν περάσουν μήνες με υψηλές δαπάνες,
-
όταν αποτυπωθούν πλήρως οι επιστροφές, οι πληρωμές προγραμμάτων και οι κύκλοι μεταβιβάσεων,
-
όταν γίνει καθαρό αν τα έσοδα παραμένουν πάνω από τον στόχο χωρίς να βασίζονται σε συγκυριακούς παράγοντες.
Τι να παρακολουθείς από εδώ και πέρα
-
Την εξέλιξη των πρωτογενών δαπανών και αν «τρέχουν» με σταθερό ρυθμό ή αν συσσωρεύουν υποχρεώσεις για αργότερα.
-
Την πορεία των φορολογικών εσόδων σε περισσότερους από έναν μήνες (ώστε να ξεχωρίσεις τάση από συγκυρία).
-
Τις επόμενες μηνιαίες ανακοινώσεις εκτέλεσης προϋπολογισμού, γιατί εκεί φαίνεται αν η εικόνα είναι «μοτίβο» ή «στιγμιότυπο».
Για το επίσημο, πρωτογενές στοιχείο της ανακοίνωσης (ώστε να υπάρχει θεσμική αναφορά και ακριβής ορολογία), δες: Εκτέλεση Κρατικού Προϋπολογισμού περιόδου Ιανουαρίου 2026 (Προσωρινά στοιχεία).
• Summary: Τα προσωρινά στοιχεία για τον Ιανουάριο 2026 δείχνουν πρωτογενές πλεόνασμα ~3,5 δισ. ευρώ σε τροποποιημένη ταμειακή βάση. Η σωστή ανάγνωση απαιτεί προσοχή σε βάση μέτρησης και εποχικότητα.
