Ρωσία: χρήση του «Oreshnik» σε μαζική επίθεση κατά της Ουκρανίας – γιατί η κίνηση αυτή μετράει περισσότερο από το άμεσο πλήγμα

Η είδηση δεν αφορά μόνο ένα ακόμη επεισόδιο στον αεροπορικό πόλεμο πάνω από την Ουκρανία. Αφορά, κυρίως, το είδος του μηνύματος που επιλέγει να εκπέμψει η Μόσχα: με την επίκληση “αντιποίνων”, με την επιλογή στόχου κοντά στα δυτικά σύνορα της Ουκρανίας και με την προβολή ενός όπλου που παρουσιάζεται ως υψηλού κύρους και υψηλής αποτροπής.

Σύμφωνα με το διεθνές ρεπορτάζ, η Ρωσία δήλωσε ότι εκτόξευσε τον υπερηχητικό, πυρηνικής-ικανότητας βαλλιστικό πύραυλο Oreshnik στο πλαίσιο μεγάλης νυχτερινής επίθεσης, με πλήγματα σε κρίσιμες υποδομές στη δυτική Ουκρανία, κοντά στην περιοχή του Λβιβ (Lviv).

Το Κίεβο απορρίπτει τους ρωσικούς ισχυρισμούς για “αφορμή/αντίποινα”, ενώ η επιλογή του συγκεκριμένου όπλου ερμηνεύεται από πολλούς παρατηρητές ως κλιμάκωση με πολιτικό στόχο: να αυξηθεί το ψυχολογικό βάρος της επίθεσης και να σταλεί σήμα προς τη Δύση σε μια περίοδο όπου η συζήτηση για υποστήριξη, κυρώσεις, αεράμυνα και “εγγυήσεις ασφαλείας” βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο.

Τι συνέβη – το χρονικό που έχει σημασία (και τι δεν έχει επιβεβαιωθεί)

Η επίθεση περιγράφεται ως συνδυαστική: πύραυλοι και drones σε πολλαπλούς άξονες, με στόχο να πιεστεί η ουκρανική αεράμυνα και να προκληθεί φθορά σε υποδομές που επηρεάζουν όχι μόνο το μέτωπο, αλλά και την αντοχή της κοινωνίας τον χειμώνα.

Το κρίσιμο στοιχείο εδώ δεν είναι απλώς το “πόσα” εκτοξεύθηκαν, αλλά το “τι” επιλέχθηκε να προβληθεί: ο Oreshnik εμφανίζεται ως όπλο που, ακόμη κι όταν φέρει συμβατική κεφαλή, χρησιμοποιείται για να δημιουργεί αίσθηση τεχνολογικής υπεροχής και να ενισχύει τη ρωσική αφήγηση περί “κόστους συνέχισης” του πολέμου.

Παράλληλα, είναι σημαντικό να ξεχωρίσουμε δύο επίπεδα:

• Επιχειρησιακό επίπεδο: ζημιές σε κρίσιμες εγκαταστάσεις/υποδομές στη δυτική Ουκρανία, σε περιοχή που λειτουργεί και ως νευραλγικός κόμβος μεταφορών/ενέργειας.

• Στρατηγικό επίπεδο: η Ρωσία “σηκώνει” την ένταση στο επικοινωνιακό και ψυχολογικό πεδίο, επενδύοντας στο ότι η εικόνα ενός πυρηνικής-ικανότητας συστήματος κοντά στο ευρωπαϊκό σύνορο επηρεάζει πολιτικές ισορροπίες.

Τι είναι ο Oreshnik και γιατί η Ρωσία επιδιώκει να τον “δείχνει”

Ο Oreshnik παρουσιάζεται ως ενδιάμεσου βεληνεκούς βαλλιστικός πύραυλος υψηλής ταχύτητας, ικανός (θεωρητικά και τεχνικά) να φέρει πυρηνική κεφαλή. Όμως, το ουσιαστικό εδώ δεν είναι να σταθούμε σε τεχνικές λεπτομέρειες σαν να κάνουμε επίδειξη οπλικών συστημάτων. Το ουσιαστικό είναι το συμβολικό βάρος:

1. Αποτροπή μέσω εικόνας: Όταν μια πλευρά επιλέγει να αναδείξει ένα “ιδιαίτερο” όπλο, συχνά επιδιώκει να προκαλέσει αμφιβολία: “πόσο ασφαλείς είναι οι γραμμές ανεφοδιασμού; πόσο αντέχει η κοινωνία; τι θα γίνει αν κλιμακώσουμε κι άλλο;”

2. Διαχείριση χρόνου: Η προβολή ενός τέτοιου όπλου λειτουργεί και ως μήνυμα ότι η Ρωσία έχει “κλίμακα επιλογών” — ότι μπορεί να εναλλάσσει μέσα πίεσης χωρίς να αλλάζει άμεσα το χερσαίο ισοζύγιο.

3. Εσωτερικό ακροατήριο: Σε πολέμους μεγάλης διάρκειας, η εξουσία δεν μιλά μόνο προς τα έξω. Μιλά και προς τα μέσα. Η προβολή “ισχύος” τροφοδοτεί την αφήγηση συνέχειας, αντοχής και “αντίποινων”.

Με απλά λόγια: ο Oreshnik δεν είναι μόνο όπλο. Είναι και γλώσσα.

Γιατί η δυτική Ουκρανία (και ειδικά η ζώνη του Λβιβ) έχει ειδικό βάρος

Η δυτική Ουκρανία δεν είναι απλώς “μακριά από το μέτωπο”. Είναι περιοχή που συνδέεται με:

• δρόμους ανεφοδιασμού και υποδομές μεταφοράς,

• ενέργεια (ηλεκτροπαραγωγή, δίκτυα, αποθήκευση/διανομή),

• συμβολισμό γειτνίασης με την Ευρωπαϊκή Ένωση και κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ.

Όταν χτυπιούνται υποδομές κοντά σε αυτό το τόξο, παράγονται δύο παράλληλα αποτελέσματα:

• Στην Ουκρανία: πίεση στην καθημερινότητα, στην οικονομία, στη λειτουργία πόλεων, στην ψυχική αντοχή.

• Στην Ευρώπη: υπενθύμιση ότι η ασφάλεια δεν είναι αφηρημένη έννοια, αλλά γεωγραφία—και η γεωγραφία είναι δίπλα.

Το πραγματικό διακύβευμα: αεράμυνα, φθορά υποδομών και πολιτική αντοχή

Στον σύγχρονο πόλεμο, ειδικά όταν παρατείνεται, η “νίκη” σπάνια έρχεται από μία θεαματική κίνηση. Συχνότερα έρχεται από φθορά. Και η φθορά δεν είναι μόνο στρατιωτική. Είναι και κοινωνική, ενεργειακή, θεσμική.

Η Ρωσία δείχνει ότι επιδιώκει:

• να κάνει ακριβότερη τη λειτουργία του ουκρανικού κράτους (αποκαταστάσεις, προστασία δικτύων),

• να επιβαρύνει τους πολίτες (θέρμανση, ρεύμα, ασφάλεια),

• να απαιτεί από τους συμμάχους περισσότερους πόρους (αεράμυνα, πυρομαχικά, υποστήριξη).

Η Ουκρανία, από την πλευρά της, επιδιώκει να κρατήσει κάτι που φαίνεται “αόρατο” αλλά είναι καθοριστικό: το αίσθημα ότι η ζωή συνεχίζεται. Αυτό είναι πολιτική άμυνα. Και αυτή η άμυνα γίνεται δυσκολότερη όταν ο πόλεμος χτυπά το “κέντρο της καθημερινότητας”.

“Αντίποινα” ή πρόσχημα; Η μάχη της αφήγησης

Η Μόσχα συχνά πλαισιώνει τέτοιες ενέργειες ως απάντηση σε ουκρανικές ενέργειες. Το Κίεβο συνήθως απαντά ότι πρόκειται για επικοινωνιακό πλαίσιο που στοχεύει να νομιμοποιήσει κλιμάκωση και να επηρεάσει τρίτους.

Για τον αναγνώστη, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι ποια πλευρά “μιλά καλύτερα”. Είναι:
ποιο αποτέλεσμα επιδιώκεται με αυτή την αφήγηση;

Σε αυτή την περίπτωση, το αποτέλεσμα που φαίνεται να επιδιώκεται είναι διπλό:

• Να παρουσιαστεί η κλιμάκωση ως “αναπόφευκτη” και “δικαιολογημένη”.

• Να μετακινηθεί η συζήτηση από το “τι κάνει η Ρωσία” στο “τι προκάλεσε η Ουκρανία”.

Η τεχνική είναι παλιά. Η εφαρμογή της, όμως, σε ένα τόσο φορτισμένο γεωπολιτικό πλαίσιο παραμένει επικίνδυνη.

Γιατί η Ευρώπη ανησυχεί: το “όριο” δεν είναι πάντα γραμμή στον χάρτη

Η ένταση δεν αυξάνεται μόνο όταν πέφτει ένας πύραυλος σε λάθος σημείο. Αυξάνεται και όταν:

• πληθαίνουν οι κινήσεις που λειτουργούν ως “στρατηγικές προκλήσεις”,

• θολώνουν οι γραμμές ανάμεσα σε μήνυμα και πραγματική πρόθεση,

• πολλαπλασιάζονται οι πιθανότητες λάθους, παρερμηνείας ή ατυχήματος.

Η Ευρώπη έχει ήδη μάθει ότι το κόστος της κρίσης μεταφράζεται σε:

• ενέργεια και τιμές,

• μεταναστευτικές/ανθρωπιστικές πιέσεις,

• ασφάλεια υποδομών,

• πολιτική πόλωση.

Όταν η κλιμάκωση “αγγίζει” το ευρωπαϊκό σύνορο, η ανησυχία δεν είναι θεωρητική. Είναι μνήμη του 20ού αιώνα, μεταφρασμένη σε όρους 21ου.

Τι να παρακολουθήσουμε τις επόμενες 48–72 ώρες

1. Επιβεβαιώσεις/διευκρινίσεις για το είδος του πλήγματος και την ακριβή στόχευση (και από ουκρανικές αρχές).

2. Αντίδραση Ευρώπης/ΝΑΤΟ σε επίπεδο δηλώσεων και πρακτικής στήριξης (κυρίως αεράμυνα και κρίσιμες υποδομές).

3. Εξέλιξη στο ενεργειακό πεδίο: αποκαταστάσεις, διακοπές, επιπτώσεις στη θέρμανση/ηλεκτροδότηση.

4. Διπλωματικό θερμόμετρο: αν η κίνηση “σκληραίνει” θέσεις ή ανοίγει νέο γύρο πιέσεων/παζαριού.

Γιατί αυτή η είδηση μας αφορά και στην Ελλάδα

Η Ελλάδα βρίσκεται σε μια Ευρώπη που:

• αναγκάζεται να επαναπροσδιορίσει αμυντικές προτεραιότητες,

• καλείται να επενδύσει περισσότερο σε ανθεκτικότητα υποδομών,

• επηρεάζεται από την ενεργειακή αβεβαιότητα και τις γεωπολιτικές δονήσεις.

Κάθε κλιμάκωση στην Ουκρανία μεταφέρει κύματα — όχι πάντα άμεσα, αλλά σταθερά — στην ευρωπαϊκή οικονομία, στη θεσμική ατζέντα, και στο κλίμα ασφαλείας της ηπείρου. Σε έναν κόσμο αλληλεξάρτησης, ο πόλεμος δεν μένει “εκεί”. Διαχέεται.

Συμπέρασμα

Η χρήση/επίκληση του Oreshnik σε αυτή τη φάση λειτουργεί σαν “ηχηρό καμπανάκι”:
δεν μας λέει μόνο τι συνέβη το βράδυ. Μας λέει πώς θέλει να διαβάζεται αυτό που συνέβη. Και όταν ο πόλεμος γίνεται γλώσσα, οι κοινωνίες χρειάζονται ψυχραιμία, τεκμηρίωση και σοβαρή ενημέρωση—όχι θόρυβο.