Πίνακας περιεχομένου
Η υπόθεση της συγγενούς του Σουλεϊμανί στις ΗΠΑ δεν είναι απλώς μια μεταναστευτική ιστορία
Η υπόθεση της Hamideh Soleimani Afshar δεν είναι μια απλή είδηση για ανάκληση green card. Είναι μια υπόθεση που συμπυκνώνει τρία επίπεδα ταυτόχρονα: την πολιτική σύγκρουση ΗΠΑ–Ιράν, την ηθική αντίφαση των ελίτ που καταγγέλλουν τη Δύση ενώ απολαμβάνουν την ασφάλεια και την άνεσή της, και το ερώτημα μέχρι πού φτάνει η ανοχή μιας ανοιχτής κοινωνίας όταν απέναντί της βρίσκεται δημόσια στράτευση υπέρ ενός εχθρικού καθεστώτος.
Σύμφωνα με Reuters και AP, οι αμερικανικές αρχές ανακοίνωσαν ότι η Hamideh Soleimani Afshar και η κόρη της τέθηκαν υπό κράτηση της ICE αφού ο υπουργός Εξωτερικών Marco Rubio ανακάλεσε το καθεστώς νόμιμης μόνιμης διαμονής τους. Η Ουάσιγκτον υποστήριξε ότι ζούσαν επί χρόνια στο Λος Άντζελες, απολαμβάνοντας μια «lavish lifestyle», ενώ ταυτόχρονα υπήρχε δημόσια στήριξη προς το ιρανικό καθεστώς και αντι-αμερικανική ρητορική.
Αυτό είναι που κάνει την υπόθεση εκρηκτική. Δεν αφορά απλώς ποια είναι η συγκεκριμένη γυναίκα ή ποια συγγένεια έχει με τον Qassem Soleimani. Αφορά το πώς μια δημοκρατία διαχειρίζεται ανθρώπους που ζουν εντός της, προστατεύονται από το νομικό και κοινωνικό της περιβάλλον, αλλά φέρονται να στηρίζουν δημόσια ένα καθεστώς που έχει ορίσει τις ΗΠΑ ως εχθρό και συνδέεται με βίαιη αντι-αμερικανική στρατηγική.
Τι έχει επιβεβαιωθεί και τι χρειάζεται προσοχή
Το πιο προσεκτικό και δημοσιογραφικά ασφαλές είναι να ξεχωρίσουμε τα επιβεβαιωμένα στοιχεία από τα σημεία που παραμένουν υπό αμφισβήτηση. Reuters και AP συμφωνούν ότι οι αμερικανικές αρχές παρουσίασαν την Afshar ως ανιψιά του Qassem Soleimani και την κόρη της ως εγγονή-ανιψιά του, και ότι οι δυο τους τέθηκαν υπό κράτηση μετά την ανάκληση του καθεστώτος παραμονής τους.
Την ίδια στιγμή, το Reuters κατέγραψε και την αντίδραση από την ιρανική πλευρά. Ιρανικά κρατικά μέσα, επικαλούμενα αξιωματούχο του υπουργείου Εξωτερικών και δηλώσεις της κόρης του Soleimani, υποστήριξαν ότι η συλληφθείσα δεν έχει οικογενειακή σχέση με τον νεκρό διοικητή και ότι η οικογένειά του δεν έχει ζήσει στις ΗΠΑ. Αυτό δεν ακυρώνει την αμερικανική ανακοίνωση, αλλά σημαίνει ότι σε επίπεδο αυστηρής τεκμηρίωσης υπάρχει ανοιχτή διάψευση από την άλλη πλευρά και δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως κλειστό ζήτημα πέρα από κάθε αμφισβήτηση.
Άρα, η ακριβής διατύπωση που αντέχει περισσότερο είναι η εξής: οι αμερικανικές αρχές την αντιμετωπίζουν ως συγγενή του Soleimani και σε αυτή τη βάση προχώρησαν σε ανάκληση του καθεστώτος παραμονής και κράτηση, ενώ ιρανικές πηγές αμφισβητούν αυτή τη συγγένεια. Αυτή η διαφορά δεν είναι δευτερεύουσα. Είναι κεντρική για κάθε σοβαρό κείμενο που δεν θέλει να διογκώσει το θέμα πέρα από τα αποδεδειγμένα δεδομένα.
Γιατί η υπόθεση ξεπερνά το πρόσωπο και αγγίζει το ίδιο το ιρανικό καθεστώς
Η ουσία δεν βρίσκεται μόνο στη συγγένεια. Βρίσκεται στο τι συμβολίζει η υπόθεση. Ο Qassem Soleimani δεν ήταν μια συνηθισμένη φιγούρα του ιρανικού συστήματος. Ήταν η εμβληματική μορφή της εξωτερικής προβολής ισχύος της Ισλαμικής Δημοκρατίας, ο άνθρωπος που συνδέθηκε με την περιφερειακή στρατηγική της Τεχεράνης, με δίκτυα επιρροής, ένοπλων συμμάχων και αντι-αμερικανικής δράσης σε όλη τη Μέση Ανατολή. Reuters υπενθυμίζει ότι σκοτώθηκε σε αμερικανική αεροπορική επιδρομή στη Βαγδάτη τον Ιανουάριο του 2020, σε μια από τις πιο κρίσιμες στιγμές της αντιπαράθεσης Ουάσιγκτον–Τεχεράνης.
Γι’ αυτό η υπόθεση έχει τόσο μεγάλο συμβολικό φορτίο. Όταν ένα πρόσωπο που παρουσιάζεται από τις αμερικανικές αρχές ως συγγενικό προς αυτή τη βαριά καθεστωτική κληρονομιά ζει επί χρόνια μέσα στις ΗΠΑ και κατηγορείται ότι υποστήριζε δημόσια το καθεστώς, το ζήτημα δεν μένει στο μεταναστευτικό πεδίο. Μετατρέπεται σε υπόθεση πολιτικής νομιμοποίησης, δημόσιου μηνύματος και κρατικής αποφασιστικότητας.
Η AP κατέγραψε ότι ο Rubio παρουσίασε την Afshar ως «outspoken supporter of the Iranian regime» που «celebrated attacks on Americans» και χαρακτήρισε απαράδεκτο να γίνεται η αμερικανική επικράτεια σπίτι για ξένους υπηκόους που υποστηρίζουν «anti-American terrorist regimes». Αυτή δεν είναι μια ουδέτερη γραφειοκρατική πράξη. Είναι μια ανοιχτά πολιτική διατύπωση του γιατί η Ουάσιγκτον θέλησε να δείξει ότι η ανοχή της έχει όριο.
Η μεγάλη αντίφαση: αντι-αμερικανισμός με αμερικανική προστασία
Το στοιχείο που εξοργίζει περισσότερο ένα μεγάλο μέρος της κοινής γνώμης είναι η αντίφαση. Η αμερικανική πλευρά δεν είπε απλώς ότι η Afshar είχε σχέσεις ή συμπάθειες προς το καθεστώς της Τεχεράνης. Επέμεινε ιδιαίτερα στο ότι ζούσε επί χρόνια στο Λος Άντζελες με τρόπο που προβαλλόταν ως πολυτελής, ενώ την ίδια στιγμή υπήρχε δημόσια φιλοκαθεστωτική και αντι-αμερικανική στάση.
Reuters και AP χρησιμοποίησαν ακριβώς αυτό το μοτίβο: lavish lifestyle στη Δύση, αλλά πολιτική στήριξη σε ένα εχθρικό καθεστώς.
Αυτό το μοτίβο δεν είναι απλώς αισθητικό. Είναι ιδεολογικά εκρηκτικό. Διότι αποκαλύπτει μια μορφή προνομιακής διπλής ζωής: απολαμβάνεις ατομικές ελευθερίες, ασφάλεια, καταναλωτική άνεση και νομική προστασία σε μια φιλελεύθερη κοινωνία, ενώ ταυτόχρονα ευθυγραμμίζεσαι με ένα καθεστώς που στο εσωτερικό του δεν ανέχεται ούτε την παραμικρή ισοδύναμη ελευθερία.
Εδώ βρίσκεται και το βαθύτερο πολιτικό μήνυμα της υπόθεσης. Δεν είναι μόνο «δεν μπορείς να λες αυτά ενώ ζεις εκεί». Είναι κάτι πιο βαρύ: η Δύση έχει συχνά επιτρέψει σε πρόσωπα με ισχυρούς δεσμούς με αυταρχικά συστήματα να ζουν μέσα στους δικούς της θεσμούς, να χρησιμοποιούν τις δικές της ελευθερίες και να επωφελούνται από τις δικές της προστασίες, χωρίς να απαντά έγκαιρα στο ερώτημα αν αυτή η ανοχή καταλήγει να στρέφεται εναντίον της.
Είναι αυτό ζήτημα ελευθερίας λόγου ή εθνικής ασφάλειας;
Εδώ χρειάζεται καθαρό μυαλό. Σε μια δημοκρατία, ακόμη και αποκρουστικές ή βαθιά προκλητικές απόψεις δεν ισοδυναμούν αυτομάτως με ποινική ενοχή. Ταυτόχρονα, όμως, η υπόθεση δεν αφορά έναν Αμερικανό πολίτη με συνταγματικά κατοχυρωμένη ιδιότητα. Αφορά, σύμφωνα με την αμερικανική κυβέρνηση, άτομα με καθεστώς νόμιμης μόνιμης διαμονής, το οποίο μπορεί να τεθεί υπό αμφισβήτηση και να οδηγήσει σε removal proceedings.
Η USCIS αναφέρει ότι η μόνιμη διαμονή μπορεί να αμφισβητηθεί και να οδηγήσει σε διαδικασία αφαίρεσης καθεστώτος ή απομάκρυνσης, ενώ το Υπουργείο Δικαιοσύνης εξηγεί ότι ο κάτοχος green card μπορεί να βρεθεί σε removal proceedings και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να ζητήσει cancellation of removal.
Αυτό σημαίνει ότι το σωστό δημοσιογραφικά δεν είναι να γράψει κανείς «απελάθηκε και τελείωσε». Το ακριβές είναι ότι οι αμερικανικές αρχές ανακοίνωσαν ανάκληση του καθεστώτος και κράτηση με προοπτική απομάκρυνσης. Η υπόθεση περνά από νομικό διάδρομο και το τελικό αποτέλεσμα εξαρτάται από τη διαδικασία. Αυτή η διάκριση είναι απαραίτητη, γιατί αλλιώς η ανάλυση μετατρέπεται σε σύνθημα.
Παρόλα αυτά, στο πολιτικό και ηθικό επίπεδο, η αμερικανική στάση είναι εύκολο να κατανοηθεί. Μια χώρα μπορεί να ανεχθεί την κριτική. Δεν είναι υποχρεωμένη, όμως, να προσφέρει μόνιμη προστασία σε πρόσωπα που, σύμφωνα με τη δική της επίσημη θέση, υποστηρίζουν δημόσια ένα εχθρικό καθεστώς και πανηγυρίζουν επιθέσεις κατά Αμερικανών. Η διάκριση ανάμεσα στην ελευθερία λόγου και στο δικαίωμα παραμονής ως μη πολίτης είναι εδώ κρίσιμη.
Η υπόθεση ως καθρέφτης του ιρανικού συστήματος προνομίων
Για το Newsio, το ακόμα πιο ουσιαστικό κομμάτι είναι άλλο: αυτή η υπόθεση φωτίζει κάτι βαθύτερο για το ιρανικό καθεστώς και τους κύκλους ισχύος γύρω του. Εδώ και χρόνια, η εικόνα που συνοδεύει πολλές αυταρχικές ελίτ είναι η ίδια: σκληρή ιδεολογία προς τους λαούς, επιθετική ρητορική προς τη Δύση, αλλά όταν πρόκειται για προσωπική ασφάλεια, κοινωνική άνεση, εκπαίδευση, κατανάλωση ή διεθνή κινητικότητα, η ίδια η Δύση μετατρέπεται σε επιθυμητό καταφύγιο.
Η AP δεν περιορίστηκε στη μία αυτή υπόθεση. Κατέγραψε ότι η κυβέρνηση Τραμπ έχει κινηθεί και εναντίον άλλων Ιρανών με δεσμούς προς την τωρινή ή προηγούμενη ιρανική κρατική ελίτ, όπως η Fatemeh Ardeshir-Larijani και ο σύζυγός της, των οποίων το καθεστώς επίσης ανακλήθηκε. Αυτό δείχνει πως δεν πρόκειται μόνο για μεμονωμένο περιστατικό, αλλά για ευρύτερο πολιτικό σήμα ότι η Ουάσιγκτον θέλει να πάψει να φαίνεται αφελής απέναντι σε πρόσωπα που συνδέονται με την ιρανική εξουσία.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η υπόθεση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη αξία ως παράδειγμα. Δεν αφορά απλώς μια φιγούρα της επικαιρότητας. Αφορά τη δομική υποκρισία ενός κόσμου εξουσίας που μπορεί να μιλά στο όνομα της επανάστασης, της αντίστασης και του αντι-δυτισμού, αλλά να θεωρεί απολύτως φυσικό να πατά με το ένα πόδι στην κρατική ιδεολογία και με το άλλο στην ευημερία που προσφέρει ο δυτικός κόσμος.
Γιατί αυτή η είδηση είναι μεγαλύτερη απ’ όσο φαίνεται
Σε πρώτη ανάγνωση, κάποιος μπορεί να δει την υπόθεση απλώς ως ένα ακόμη επεισόδιο της σύγκρουσης ΗΠΑ–Ιράν. Στη βαθύτερη ανάγνωση, όμως, είναι κάτι πολύ περισσότερο. Είναι μια ιστορία για τα όρια της ανοχής των ανοιχτών κοινωνιών. Είναι μια ιστορία για το πώς αυταρχικά συστήματα παράγουν ανθρώπους που θέλουν ταυτόχρονα και το ιδεολογικό κύρος του καθεστώτος και την ασφάλεια του ελεύθερου κόσμου.
Και είναι μια ιστορία για το πώς η Δύση παλεύει καθυστερημένα να αποφασίσει αν θα αντιμετωπίζει τέτοιες αντιφάσεις ως ηθικό σκάνδαλο ή ως ζήτημα εθνικής ασφάλειας.
Αυτός είναι και ο λόγος που η είδηση έχει τόσο μεγάλη δύναμη. Δεν σου λέει μόνο τι έγινε. Σου δείχνει ένα ολόκληρο μοντέλο εξουσίας. Ένα καθεστώς που παράγει αντι-αμερικανική ρητορική, αλλά των οποίων οι περίγυροι μπορούν να βρουν θέση, προστασία και άνεση στο έδαφος ακριβώς εκείνου του εχθρού που καταγγέλλουν. Αν αυτό δεν είναι η πιο ωμή μορφή καθεστωτικού προνομίου, τότε τι είναι;
Το ασφαλές συμπέρασμα
Το ασφαλές συμπέρασμα είναι διπλό. Πρώτον, η υπόθεση είναι πράγματι μεγάλη και πολιτικά εκρηκτική, αλλά χρειάζεται ακριβής διατύπωση: μιλάμε για ανάκληση green card και κράτηση προς απομάκρυνση, όχι για τελειωμένη απέλαση πέρα από κάθε νομικό στάδιο. Δεύτερον, ακόμη κι αν αφήσει κανείς στην άκρη το ακριβές συγγενικό δέντρο, η ουσία μένει ίδια: οι αμερικανικές αρχές έστειλαν το μήνυμα ότι δεν θεωρούν πλέον ανεκτό να ζουν υπό καθεστώς μόνιμης προστασίας στις ΗΠΑ πρόσωπα που, κατά την επίσημη αμερικανική θέση, στηρίζουν δημόσια ένα εχθρικό και αντι-αμερικανικό καθεστώς.
Και αυτό ακριβώς είναι που βλέπει ο κόσμος καθαρά μέσα από την υπόθεση: όχι μόνο μια σύλληψη, αλλά μια σύγκρουση αξιών, ανοχής και ισχύος. Από τη μία, η Δύση ως τόπος ελευθερίας, άνεσης και προστασίας.
Από την άλλη, η εκμετάλλευση αυτής της ελευθερίας από ανθρώπους που φέρονται να στέκονται ιδεολογικά με ένα καθεστώς που δεν θα προσέφερε ποτέ τα ίδια στους δικούς του πολίτες. Εκεί βρίσκεται η αλήθεια που αυτή η είδηση αναγκάζει πολλούς να δουν χωρίς φίλτρα.
Μέσα στο ίδιο πλαίσιο, το Newsio έχει ήδη αναδείξει πώς λειτουργεί η βαθύτερη δομή ισχύος της Τεχεράνης στο άρθρο Το «σκιώδες κράτος» των Χαμενεΐ και ο κίνδυνος ανάφλεξης και έχει εξετάσει πώς ο ιρανικός παράγοντας συνδέεται με ευρύτερες ευρωπαϊκές και στρατηγικές ανησυχίες στο Μπορεί πραγματικά το Ιράν να απειλήσει την Ευρώπη; Τι λέει το Ισραήλ, τι απαντά η Βρετανία και τι μένει να αποδειχθεί. Για το διεθνές factual σκέλος της σημερινής υπόθεσης, η βασική επιβεβαίωση προέρχεται από το reporting του Reuters και του Associated Press
