«Θα συλλάβετε τον Πούτιν;» Τι είπε ο Τραμπ, τι απαντά η Μόσχα και γιατί η συζήτηση για “σύλληψη” αλλάζει τους κανόνες του παιχνιδιού
Η δημόσια συζήτηση για το ενδεχόμενο «σύλληψης» του Βλαντίμιρ Πούτιν—είτε ως νομική κίνηση είτε ως επιχειρησιακή φαντασίωση—επέστρεψε με θόρυβο, επειδή δεν αφορά μόνο ένα πρόσωπο. Αφορά τον πυρήνα της διεθνούς τάξης: ποιος επιβάλλει κανόνες, με ποια νομιμοποίηση, και ποιο είναι το όριο ανάμεσα στη διπλωματία, την αποτροπή και την κλιμάκωση.
Το θέμα φούντωσε ξανά στον απόηχο της αμερικανικής επιχείρησης στη Βενεζουέλα, όπου οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν ότι συνέλαβαν τον Νικολάς Μαδούρο σε επιχείρηση-αστραπή. Εκεί «κούμπωσε» πολιτικά η ερώτηση: αν οι ΗΠΑ μπορούν να συλλάβουν έναν ηγέτη σε χώρα της Λατινικής Αμερικής, θα μπορούσε ποτέ να τεθεί αντίστοιχο ζήτημα για τον Πούτιν;
Τι είπε ο Τραμπ για το ενδεχόμενο «σύλληψης» του Πούτιν
Σε δημόσια τοποθέτηση/ερωτήσεις δημοσιογράφων, ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίστηκε να μην αποκλείει πλήρως—σε επίπεδο ρητορικής—ένα τέτοιο ενδεχόμενο, απαντώντας με τρόπο που άφησε σκόπιμη ασάφεια. Η αποτύπωση της φράσης και του ύφους του παρουσιάστηκε σε σχετικά δημοσιεύματα ως «δεν το αποκλείω απόλυτα», χωρίς να περιγράφεται συγκεκριμένο σχέδιο ή νομικό πλαίσιο.
Αυτή η ασάφεια έχει σημασία. Διότι, στη διεθνή πολιτική, η ασάφεια δεν είναι πάντα αδυναμία—μερικές φορές λειτουργεί ως εργαλείο πίεσης. Όμως, όταν το αντικείμενο είναι ο ηγέτης μιας πυρηνικής δύναμης , η ασάφεια μπορεί να γίνει καύσιμο κλιμάκωσης.
Τι «απάντησε» η Μόσχα και πώς τοποθετείται θεσμικά
Η ρωσική πλευρά, σε αυτόν τον κύκλο εξελίξεων, δεν απάντησε απαραίτητα με μία «μία φράση του Πούτιν προς τον Τραμπ». Απάντησε, όμως, με πολιτικό μήνυμα και στρατηγική προειδοποίηση μέσω κορυφαίων αξιωματούχων και θεσμικών κινήσεων.
-
Το μήνυμα αποτροπής μέσω ρωσικών δηλώσεων
Ρώσοι αξιωματούχοι χαρακτήρισαν παράνομη και αποσταθεροποιητική την επιχείρηση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα και—το κρίσιμο σημείο—υπογράμμισαν ότι εάν κάτι αντίστοιχο γινόταν απέναντι σε «ισχυρότερη χώρα», θα μπορούσε να θεωρηθεί πράξη πολέμου.
Αυτό, πρακτικά, λειτουργεί ως «κόκκινη γραμμή»: μην μεταφέρετε την ιδέα της “σύλληψης” σε πεδίο όπου το κόστος είναι αδιανόητο. -
Η θεσμική «θωράκιση» απέναντι σε διεθνείς δικαστικές κινήσεις
Στο νομικό επίπεδο, η Ρωσία έχει κινηθεί ώστε να μπορεί να αγνοεί αποφάσεις ξένων/διεθνών ποινικών δικαστηρίων, με νομοθετικές αλλαγές που υπέγραψε ο Πούτιν στα τέλη Δεκεμβρίου 2025.
Η κίνηση αυτή διαβάζεται ως προληπτική άμυνα απέναντι σε διεθνείς πρωτοβουλίες λογοδοσίας για την Ουκρανία—και «δένει» πολιτικά με το αφήγημα ότι οποιαδήποτε απόπειρα επιβολής δικαιοσύνης ερήμην της Μόσχας θεωρείται εχθρική ενέργεια.
Το κρίσιμο υπόβαθρο: το ένταλμα του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου
Η συζήτηση περί «σύλληψης» του Πούτιν δεν ξεκινά από το μηδέν. Υπάρχει ήδη ένταλμα σύλληψης από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (ΔΠΔ/ICC) από το 2023, για κατηγορίες που σχετίζονται με την παράνομη μεταφορά/απέλαση παιδιών από την Ουκρανία.
Εδώ υπάρχει μια λεπτή αλλά καθοριστική διάκριση:
-
Το ΔΠΔ δεν έχει «αστυνομία». Βασίζεται στη συνεργασία κρατών.
-
Η σύλληψη, όπου μπορεί να γίνει, προκύπτει από υποχρεώσεις κρατών-μελών όταν το πρόσωπο βρεθεί στην επικράτειά τους. Αυτός είναι ο λόγος που χώρες-μέλη έχουν κατά καιρούς δηλώσει ότι, θεωρητικά, θα είχαν υποχρέωση εκτέλεσης εντάλματος εάν ο Πούτιν εισέλθει στην επικράτειά τους.
Άρα, άλλο πράγμα είναι «σύλληψη μέσω διεθνούς δικαστηρίου όταν ταξιδεύει», και άλλο πράγμα είναι «σύλληψη μέσω ειδικής επιχείρησης». Το δεύτερο δεν είναι νομικός μηχανισμός· είναι καθαρή γεωπολιτική σύγκρουση.
Γιατί αυτή η συζήτηση «αλλάζει το παιχνίδι»
Η ίδια η δημόσια διατύπωση—«θα συλλάβετε τον Πούτιν;»—μετακινεί το πλαίσιο από την κλασική διπλωματία σε μια ζώνη όπου:
-
Η αποτροπή γίνεται προσωπική
Όταν απειλείται (έστω ρητορικά) η προσωπική ασφάλεια ηγέτη πυρηνικής δύναμης, η αποτροπή μπορεί να πάρει πιο επικίνδυνες μορφές. Η Μόσχα φρόντισε να «γράψει» αυτή την προειδοποίηση στο δημόσιο πεδίο, συνδέοντας ανάλογες επιχειρήσεις με την έννοια της πολεμικής πράξης. -
Η νομική γλώσσα συγχέεται με τη στρατιωτική γλώσσα
Το ένταλμα του ΔΠΔ έχει νομική λογική: διαδικασία, δικαιοδοσία, συνεργασία κρατών.
Η «σύλληψη τύπου επιχείρησης» έχει άλλη λογική: ισχύ, αιφνιδιασμό, εχθρική ενέργεια. -
Η διπλωματία δυσκολεύει, ακόμη κι όταν “μιλάνε”
Παράλληλα, βλέπουμε ότι ο Τραμπ—στο ίδιο χρονικό πλαίσιο—αμφισβήτησε ρωσικούς ισχυρισμούς για υποτιθέμενο ουκρανικό χτύπημα κατά κατοικίας του Πούτιν, δείχνοντας ότι δεν θέλει να πατήσει πάνω σε αφηγήματα που μπορεί να τινάξουν στον αέρα συνομιλίες ή να φτιάξουν πρόσχημα κλιμάκωσης.
Αυτό είναι ενδεικτικό: από τη μία «σκληρή» ρητορική, από την άλλη προσπάθεια ελέγχου της έντασης.
Τρία ρεαλιστικά σενάρια (και τι σημαίνουν)
Σενάριο 1: Η συζήτηση μένει στη ρητορική πίεσης
Το πιο πιθανό: η φράση λειτουργεί ως πολιτικό μήνυμα προς πολλαπλές κατευθύνσεις—Ρωσία, Ουκρανία, εσωτερικό ακροατήριο, συμμάχους. Σε αυτό το σενάριο, η πρακτική πολιτική παραμένει στις γνωστές ράγες: κυρώσεις, διαπραγματεύσεις, συμφωνίες, ανταλλαγές. (Δεν είναι «εντυπωσιακό», αλλά είναι το μόνο βιώσιμο.)
Σενάριο 2: Σκληρότερη γραμμή «δικαιοσύνης» μέσω τρίτων χωρών
Εδώ το βάρος πέφτει στο ΔΠΔ: ταξιδιωτικοί περιορισμοί, πίεση σε χώρες-μέλη, διαδρομές πτήσεων, πρωτόκολλα φιλοξενίας. Τα είδαμε ήδη να αναδύονται ως πρακτικά προβλήματα γύρω από ενδεχόμενα ταξίδια/συνόδους.
Αυτό δεν είναι «αμερικανική σύλληψη», αλλά συστολή της κινητικότητας και αύξηση του πολιτικού κόστους.
Σενάριο 3: Επικίνδυνη μετατόπιση σε λογική «επιχείρησης»
Το πιο ακραίο και επικίνδυνο: να αντιμετωπιστεί ως επιλογή μια πράξη καταναγκασμού απέναντι σε πυρηνική δύναμη. Η ρωσική προειδοποίηση («θα θεωρούνταν πράξη πολέμου») είναι ακριβώς για να κλείσει αυτόν τον διάδρομο.
Σε πρακτικό επίπεδο, ένα τέτοιο σενάριο θα σήμαινε αστάθεια που κανένα σοβαρό σύστημα ασφαλείας δεν μπορεί να «πακετάρει» εύκολα.
FAQ
Μπορεί οι ΗΠΑ να συλλάβουν τον Πούτιν λόγω του εντάλματος του ΔΠΔ;
Το ένταλμα του ΔΠΔ ενεργοποιείται μέσω συνεργασίας κρατών και δεν λειτουργεί ως «αυτόματο κουμπί». Το ΔΠΔ βασίζεται στην εκτέλεση από κράτη-μέλη όταν ένα καταζητούμενο πρόσωπο βρεθεί στην επικράτειά τους.
Άρα, τι εννοούν όταν λένε «σύλληψη»;
Στη δημόσια συζήτηση μπερδεύονται δύο πράγματα: (α) νομική σύλληψη/παράδοση στο ΔΠΔ μέσω κρατών και (β) επιχειρησιακή «σύλληψη». Το πρώτο είναι θεσμικό και εξαρτάται από κράτη. Το δεύτερο είναι κλιμάκωση ισχύος και αντιμετωπίζεται ως εχθρική πράξη.
Ποια είναι η ουσία της ρωσικής απάντησης;
Ότι τέτοιες επιχειρήσεις, αν στραφούν κατά ισχυρού κράτους, μπορούν να θεωρηθούν πολεμική ενέργεια—δηλαδή η Μόσχα μεταφέρει το ζήτημα από «πολιτική αντιπαράθεση» σε «αποτροπή».
Γιατί επανήλθε τώρα το θέμα;
Επειδή οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν επιχείρηση σύλληψης του Μαδούρο στη Βενεζουέλα, γεγονός που άνοιξε ξανά τη δημόσια κουβέντα για το «μέχρι πού» μπορεί να φτάσει μια υπερδύναμη.
