Πίνακας περιεχομένων
Η μεγαλύτερη αλλαγή δεν είναι μια υπογραφή — είναι η κατάρρευση ενός μύθου
Η μεγαλύτερη αλλαγή στη Μέση Ανατολή δεν είναι μια φωτογραφία χειραψίας. Είναι η σιωπηλή κατάρρευση ενός μύθου: ότι ο κεντρικός άξονας της περιοχής θα είναι για πάντα «Άραβες εναντίον Ισραήλ». Σήμερα, η πραγματική διαχωριστική γραμμή περνά αλλού — ανάμεσα στα κράτη που χτίζουν ασφάλεια, τεχνολογία, αεράμυνα και μετα-πετρελαϊκό μέλλον, και στους μηχανισμούς που ζουν από πυρηνική πίεση, proxy wars και ιδεολογική ομηρία.
Το Ισραήλ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Σαουδική Αραβία δεν έχουν γίνει ακόμη ένα ενιαίο επίσημο τριμερές στρατόπεδο. Τα ΗΑΕ έχουν ήδη κανονικοποιήσει σχέσεις με το Ισραήλ μέσω των Abraham Accords, ενώ το Ριάντ κρατά ακόμη δημόσια το παλαιστινιακό ως πολιτικό όρο για πλήρη διπλωματική αναγνώριση. Όμως η βαθύτερη στρατηγική κίνηση είναι ορατή: το Ιράν έχει γίνει ο κοινός εφιάλτης που σπρώχνει παλιούς αντιπάλους σε νέα γεωστρατηγική σύγκλιση.
Αυτό δεν είναι η «ειρήνη των προσευχών». Είναι η ειρήνη των ραντάρ, των drones, των αγωγών, των data centers, της κυβερνοασφάλειας, της αεράμυνας και του φόβου ότι μια θεοκρατική δύναμη μπορεί να κρατήσει όμηρο ολόκληρη την περιοχή. Και ακριβώς γι’ αυτό μπορεί να αποδειχθεί μία από τις μεγαλύτερες ιστορικές μετατοπίσεις του αιώνα.
Η συμμαχία που δεν υπογράφηκε ακόμη
Το πρώτο λάθος θα ήταν να γράψει κανείς ότι η Σαουδική Αραβία, τα ΗΑΕ και το Ισραήλ υπέγραψαν ήδη πλήρη στρατηγική συμμαχία. Αυτό δεν ισχύει με την αυστηρή διπλωματική έννοια. Τα Abraham Accords άνοιξαν τον δρόμο με την κανονικοποίηση Ισραήλ–ΗΑΕ και Ισραήλ–Μπαχρέιν το 2020, ενώ ακολούθησαν και άλλες μορφές εξομάλυνσης με αραβικά κράτη. Η Σαουδική Αραβία, όμως, παραμένει το μεγάλο μη υπογεγραμμένο κομμάτι της εξίσωσης.
Το δεύτερο λάθος θα ήταν να υποτιμήσει κανείς τη σημασία αυτής της μη υπογεγραμμένης σύγκλισης. Στη γεωστρατηγική, η ιστορία δεν αλλάζει πάντα την ημέρα που πέφτει η υπογραφή. Συχνά αλλάζει νωρίτερα, όταν οι ηγεσίες αρχίζουν να σκέφτονται με νέο χάρτη απειλών.
Αυτό ακριβώς συμβαίνει τώρα. Το Ριάντ δεν έχει περάσει το τελικό διπλωματικό κατώφλι. Αλλά η στρατηγική του πραγματικότητα έχει ήδη αλλάξει. Το Ιράν, οι βαλλιστικοί πύραυλοι, τα drones, η αβεβαιότητα της αμερικανικής προστασίας, η ανάγκη για αεράμυνα και το μετα-πετρελαϊκό όραμα της Σαουδικής Αραβίας σπρώχνουν την περιοχή σε μια νέα λογική.
Δεν είναι ακόμη επίσημη συμμαχία. Είναι κάτι βαθύτερο: η αρχιτεκτονική μιας συμμαχίας πριν αποκτήσει το τελικό της όνομα.
Ο παλιός αραβοϊσραηλινός μύθος δεν εξαφανίζεται — χάνει το μονοπώλιο
Για δεκαετίες, η Μέση Ανατολή διαβαζόταν μέσα από ένα μεγάλο σχήμα: Άραβες απέναντι στο Ισραήλ. Το σχήμα αυτό δεν ήταν ψεύτικο. Γεννήθηκε από πολέμους, κατοχή, εκτοπισμούς, παλαιστινιακό τραύμα, ιδεολογικές συγκρούσεις και πραγματικές ιστορικές πληγές.
Το πρόβλημα είναι ότι αυτό το σχήμα έπαψε να εξηγεί μόνο του την περιοχή.
Σήμερα, τα κράτη του Κόλπου δεν βλέπουν μόνο το Ισραήλ. Βλέπουν το Ιράν. Βλέπουν τους Χούθι. Βλέπουν τη Χεζμπολάχ. Βλέπουν τη δυνατότητα της Τεχεράνης να πιέζει θαλάσσιες οδούς, ενεργειακές υποδομές, λιμάνια, drones, πυραυλικά συστήματα και πολιτικά κενά. Βλέπουν ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος για το μέλλον τους δεν είναι πλέον μόνο η παλιά ιδεολογική σύγκρουση, αλλά η περιφερειακή αποσταθεροποίηση που μπορεί να τινάξει στον αέρα οικονομίες, επενδύσεις και σχέδια δεκαετιών.
Αυτό δεν σημαίνει ότι το παλαιστινιακό εξαφανίζεται. Δεν σημαίνει ότι οι αραβικές κοινωνίες έγιναν ξαφνικά φιλοϊσραηλινές. Δεν σημαίνει ότι το Ισραήλ απαλλάσσεται από ευθύνη για τις πολιτικές του. Σημαίνει κάτι πιο ψυχρό: τα κράτη δεν μπορούν να επιβιώνουν μόνο με μύθους όταν οι πύραυλοι, οι αγορές και τα στενά περάσματα γράφουν τους δικούς τους κανόνες.
Το Ιράν ως ο μεγάλος ενοποιητής των αντιπάλων του
Η Τεχεράνη για δεκαετίες προσπάθησε να φορέσει τον μανδύα του προστάτη του Ισλάμ απέναντι στον «σιωνιστικό εχθρό». Αυτό το αφήγημα είχε χρησιμότητα. Έδινε στο ιρανικό καθεστώς ιδεολογικό βάθος πέρα από τα σύνορά του. Του επέτρεπε να μιλά σε αραβικούς δρόμους, να χρηματοδοτεί proxies, να εμφανίζει τη Χαμάς και τη Χεζμπολάχ ως προεκτάσεις μιας δήθεν παγκόσμιας αντίστασης.
Όμως το ίδιο το Ιράν υπονόμευσε αυτό το αφήγημα.
Όταν μια δύναμη απειλεί τον Κόλπο, παίζει με το Ορμούζ, εργαλειοποιεί ένοπλες οργανώσεις, πιέζει το Ιράκ, τον Λίβανο, την Υεμένη και τη Συρία, και ταυτόχρονα κινείται προς πυρηνικό κατώφλι, τότε μετατρέπεται σε κοινό σημείο φόβου. Δεν χρειάζεται να αγαπήσουν οι Άραβες ηγέτες το Ισραήλ για να συνεργαστούν μαζί του. Αρκεί να φοβηθούν περισσότερο το Ιράν.
Το Newsio έχει ήδη αναλύσει τη σημασία αυτής της περιφερειακής πίεσης στο άρθρο για την κλιμάκωση από την Τεχεράνη στη Βηρυτό, τον Κόλπο και τη Χεζμπολάχ. Η εικόνα δεν είναι πια μία κρίση σε ένα μέτωπο. Είναι ένα πλέγμα πιέσεων που ενώνει την ενέργεια, την ασφάλεια, τη ναυσιπλοΐα, τις πολιτοφυλακές και την επιβίωση των κρατών.
Τα ΗΑΕ διάβασαν πρώτα τον νέο χάρτη
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα είδαν νωρίς ότι η παλιά περιοχή πεθαίνει. Το Άμπου Ντάμπι δεν κινήθηκε προς το Ισραήλ επειδή εγκατέλειψε μαγικά τις αραβικές ευαισθησίες. Κινήθηκε επειδή διάβασε τον νέο αιώνα.
Το Ισραήλ προσφέρει τεχνολογία, κυβερνοασφάλεια, πληροφορίες, καινοτομία, αεράμυνα, πρόσβαση στην Ουάσινγκτον και στρατηγικό βάθος απέναντι σε κοινές απειλές. Τα ΗΑΕ προσφέρουν κεφάλαια, λιμάνια, εμπορικές πύλες, περιφερειακή φιλοδοξία και σύνδεση με τον Κόλπο. Αυτή η σχέση δεν είναι ρομαντική. Είναι λειτουργική.
Και ακριβώς επειδή είναι λειτουργική, είναι πιο ανθεκτική από τα παλιά συνθήματα.
Το Reuters έχει καταγράψει ότι τα ΗΑΕ κινήθηκαν νωρίς προς την κανονικοποίηση μέσω των Abraham Accords, εμβαθύνοντας δεσμούς ασφάλειας και οικονομίας με το Ισραήλ, ενώ η Σαουδική Αραβία παρέμεινε πιο προσεκτική λόγω εσωτερικών, θρησκευτικών και γεωπολιτικών υπολογισμών.
Η Σαουδική Αραβία και το πιο δύσκολο κατώφλι
Η Σαουδική Αραβία είναι διαφορετική περίπτωση από τα ΗΑΕ. Δεν είναι απλώς ένα ακόμη κράτος του Κόλπου. Είναι θεματοφύλακας των ιερών τόπων της Μέκκας και της Μεδίνας. Έχει ειδικό βάρος στον μουσουλμανικό κόσμο. Έχει εσωτερικές ισορροπίες, θρησκευτικό φορτίο και περιφερειακή φιλοδοξία που κάνουν την αναγνώριση του Ισραήλ πολύ πιο δύσκολη.
Γι’ αυτό το Ριάντ δεν μπορεί να κινηθεί όπως το Άμπου Ντάμπι. Η Σαουδική Αραβία χρειάζεται αφήγημα, αντάλλαγμα, κάλυψη, χρόνο και πολιτική συνθήκη. Η δημόσια θέση της παραμένει δεμένη με την αναγνώριση παλαιστινιακού κράτους.
Το Reuters έχει μεταδώσει ότι το σαουδαραβικό υπουργείο Εξωτερικών ενημέρωσε τις ΗΠΑ πως δεν θα υπάρξουν διπλωματικές σχέσεις με το Ισραήλ χωρίς αναγνώριση ανεξάρτητου παλαιστινιακού κράτους στα σύνορα του 1967 με Ανατολική Ιερουσαλήμ ως πρωτεύουσα.
Αλλά εδώ βρίσκεται η ιστορική λεπτομέρεια: ακόμη και όταν η Σαουδική Αραβία καθυστερεί τη διπλωματική υπογραφή, η στρατηγική της συμπεριφορά αλλάζει.
Το Ριάντ δεν μπορεί να αγνοήσει ότι το μέλλον του περνά από αεράμυνα, τεχνολογία, ενεργειακή ασφάλεια, αμερικανική σχέση, ισορροπία με το Ιράν και νέα οικονομία. Αυτά το φέρνουν αντικειμενικά πιο κοντά στον ισραηλινό άξονα ισχύος, ακόμη κι αν η πολιτική τελετή δεν έχει γίνει.
Η νέα διαχωριστική γραμμή: ανάπτυξη ή αποσταθεροποίηση
Η Μέση Ανατολή κόβεται πλέον με διαφορετικό μαχαίρι. Όχι απλώς ανάμεσα σε Άραβες και Ισραηλινούς. Όχι απλώς ανάμεσα σε Σουνίτες και Σιίτες. Όχι απλώς ανάμεσα σε Δύση και αντι-Δύση.
Η νέα γραμμή περνά ανάμεσα σε δύο μοντέλα.
Από τη μία πλευρά βρίσκονται κράτη που θέλουν να αγοράσουν μέλλον: τεχνητή νοημοσύνη, logistics, τουρισμό, πράσινη ενέργεια, data centers, αμυντική τεχνολογία, εμπορικούς διαδρόμους, λιμάνια, επενδύσεις και διεθνή αξιοπιστία.
Από την άλλη πλευρά βρίσκονται δίκτυα που ζουν από τη μόνιμη κρίση: πυρηνική αβεβαιότητα, proxies, θρησκευτική κινητοποίηση, καθεστωτική επιβίωση, ιδεολογική εκδίκηση και παραγωγή ερειπίων.
Αυτή είναι η αληθινή διαχωριστική γραμμή. Όχι επειδή τα κράτη της πρώτης πλευράς έγιναν αγγελικά. Ούτε επειδή η ανάπτυξη τα καθιστά αυτόματα δημοκρατικά ή ηθικά καθαρά. Αλλά επειδή το συμφέρον τους τα σπρώχνει προς σταθερότητα, ενώ το συμφέρον των proxies τα σπρώχνει προς χάος.
Το Ορμούζ ως γεωστρατηγική καρδιά της νέας Μέσης Ανατολής
Αν κάποιος θέλει να καταλάβει γιατί αυτή η μετατόπιση είναι γεωστρατηγική και όχι απλώς διπλωματική, πρέπει να κοιτάξει το Ορμούζ.
Τα Στενά του Ορμούζ είναι από τα σημαντικότερα πετρελαϊκά chokepoints του πλανήτη. Η U.S. Energy Information Administration τα περιγράφει ως ένα από τα πιο κρίσιμα περάσματα για τη ροή πετρελαίου, με λίγες εναλλακτικές αν υπάρξει κλείσιμο ή σοβαρή διαταραχή.
Η International Energy Agency σημειώνει ότι το Ορμούζ αποτελεί βασική οδό εξαγωγής για πετρέλαιο που παράγουν η Σαουδική Αραβία, τα ΗΑΕ, το Κουβέιτ, το Κατάρ, το Ιράκ, το Μπαχρέιν και το Ιράν, ενώ μια παρατεταμένη διαταραχή θα μπορούσε να επηρεάσει και μεγάλο μέρος της παγκόσμιας διαθέσιμης εφεδρικής παραγωγικής ικανότητας.
Εδώ τελειώνει η ρητορική και αρχίζει η γεωστρατηγική. Δεν μιλάμε για συνθήματα. Μιλάμε για τη στενή θαλάσσια αρτηρία από την οποία περνά η ενεργειακή αναπνοή της παγκόσμιας οικονομίας.
Γι’ αυτό έχει σημασία το Newsio να συνδέει αυτή την ανάλυση με το δικό του ρεπορτάζ για τους αγωγούς της Σαουδικής Αραβίας και των ΗΑΕ που παρακάμπτουν το Ορμούζ. Οι αγωγοί δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια. Είναι η υλική απόδειξη ότι τα κράτη του Κόλπου σχεδιάζουν επιβίωση απέναντι στον γεωγραφικό εκβιασμό.
Η αεράμυνα ως νέα γλώσσα ειρήνης
Στον 20ό αιώνα, η Μέση Ανατολή μιλούσε συχνά με τη γλώσσα των ιδεολογιών. Στον 21ο, όλο και περισσότερο μιλά με τη γλώσσα της αεράμυνας.
Τα drones, οι πύραυλοι cruise, οι βαλλιστικοί πύραυλοι και τα proxy δίκτυα άλλαξαν τη φύση της απειλής. Δεν χρειάζεται πλέον μια παραδοσιακή εισβολή για να παραλύσει ένα κράτος. Αρκεί ένα πλήγμα σε ενεργειακή υποδομή, λιμάνι, διυλιστήριο, αεροδρόμιο, data center ή θαλάσσια οδό.
Εδώ το Ισραήλ γίνεται στρατηγικά πολύτιμο για τον Κόλπο. Όχι ως ιδεολογικός σύμμαχος. Ως τεχνολογικός και αμυντικός κόμβος. Έχει εμπειρία στην αντιπυραυλική άμυνα, στην κυβερνοασφάλεια, στις πληροφορίες, στην τεχνολογία επιτήρησης, στη διαχείριση πολλαπλών απειλών και στην ταχεία στρατιωτική αντίδραση.
Η νέα ειρήνη, αν υπάρξει, δεν θα γεννηθεί επειδή οι ηγεσίες ξέχασαν την ιστορία. Θα γεννηθεί επειδή κατάλαβαν ότι το μέλλον τους μπορεί να χαθεί από ένα drone πριν προλάβει να σωθεί από ένα σύνθημα.
Ο «λογαριασμός ασφάλειας» και η αμερικανική κόπωση
Υπάρχει και ένας αμερικανικός παράγοντας που δεν μπορεί να αγνοηθεί. Οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να είναι η κεντρική δύναμη ασφαλείας στην περιοχή, αλλά η εποχή της απεριόριστης, δωρεάν, αυτονόητης προστασίας έχει τελειώσει.
Η Ουάσινγκτον ζητά περισσότερη περιφερειακή ανάληψη κόστους. Οι ηγεσίες του Κόλπου καταλαβαίνουν ότι δεν μπορούν να χτίσουν ολόκληρο το μέλλον τους πάνω στην υπόθεση ότι κάθε αμερικανικός πρόεδρος θα προστατεύει αυτόματα κάθε πετρελαϊκή εγκατάσταση, κάθε θαλάσσιο πέρασμα και κάθε κόκκινη γραμμή.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι ΗΠΑ αποχωρούν. Σημαίνει ότι οι τοπικοί παίκτες πρέπει να γίνουν πιο ώριμοι στρατηγικά. Πρέπει να μοιράσουν ρίσκο, να χτίσουν δίκτυα, να αποκτήσουν τεχνολογία, να συνδέσουν αεράμυνα και πληροφορίες, να δημιουργήσουν εναλλακτικές διαδρομές και να σταματήσουν να αντιμετωπίζουν την ασφάλεια σαν αμερικανική υπηρεσία κοινής ωφέλειας.
Εδώ το Ισραήλ, τα ΗΑΕ και η Σαουδική Αραβία συναντιούνται, ακόμη κι όταν δεν το λένε με την ίδια ένταση δημόσια.
Η ταφόπλακα του ιρανικού μύθου
Το μεγαλύτερο πλήγμα για την Τεχεράνη δεν είναι μόνο στρατιωτικό. Είναι αφηγηματικό.
Το Ιράν ήθελε να εμφανίζεται ως το κέντρο της «αντίστασης». Ήθελε να πείσει ότι μόνο αυτό εκπροσωπεί την αξιοπρέπεια των μουσουλμάνων απέναντι στο Ισραήλ. Ήθελε να χρησιμοποιεί το παλαιστινιακό ως ιδεολογικό καύσιμο για να κρύβει την περιφερειακή του επέκταση.
Όμως όταν οι ισχυρότερες σουνιτικές δυνάμεις αρχίζουν να υπολογίζουν το Ισραήλ ως πιθανό αμυντικό, τεχνολογικό ή έμμεσο στρατηγικό εταίρο, ο μύθος της Τεχεράνης ραγίζει.
Δεν καταρρέει επειδή κάποιος τον διέψευσε σε τηλεοπτικό πάνελ. Καταρρέει επειδή τα συμφέροντα των ίδιων των κρατών που υποτίθεται ότι θα τον υπηρετούσαν κινούνται αλλού.
Η Τεχεράνη προσφέρει θυσία, περικύκλωση, πυρηνική αβεβαιότητα και proxy πολέμους. Ο Κόλπος θέλει επενδύσεις, logistics, τεχνολογία, τουρισμό, ασφάλεια και post-oil επιβίωση. Αυτά τα δύο δεν μπορούν να συνυπάρχουν για πάντα.
Η Χαμάς και η Χεζμπολάχ ως μηχανισμοί που φοβούνται τη νέα περιοχή
Η νέα αρχιτεκτονική δεν απειλεί μόνο το Ιράν ως κράτος. Απειλεί και τα δίκτυα που τρέφονται από τον παλιό μύθο.
Η Χαμάς και η Χεζμπολάχ ζουν πολιτικά από την ιδέα ότι η σύγκρουση με το Ισραήλ πρέπει να παραμένει αιώνια, ιερή, αδιαπραγμάτευτη και χρήσιμη για όσους την ελέγχουν. Κάθε πραγματική αραβοϊσραηλινή σύγκλιση περιορίζει την ιδεολογική τους αγορά.
Η Χεζμπολάχ ειδικά χρειάζεται έναν Λίβανο όμηρο για να διατηρεί τον ρόλο της ως «αντίσταση». Όμως όσο περισσότερο ο Λίβανος πληρώνει έναν πόλεμο που δεν αποφασίζει ως κράτος, τόσο περισσότερο το αφήγημα φθείρεται. Το Newsio έχει ήδη δείξει στο άρθρο για το Ιράν, τον Λίβανο, τον Περσικό Κόλπο και τη Χεζμπολάχ ότι η κρίση δεν αφορά μόνο σύνορα και πλήγματα. Αφορά κυριαρχία, ενέργεια, οικονομία και κρατική επιβίωση.
Η νέα Μέση Ανατολή, αν γεννηθεί, θα είναι εφιάλτης για κάθε οργάνωση που ζει από την παράταση της φωτιάς.
Δεν πρόκειται για φιλελεύθερο παράδεισο
Η ανάλυση πρέπει να είναι καθαρή και όχι αφελής. Η νέα σύγκλιση δεν σημαίνει ότι η περιοχή γίνεται φιλελεύθερος παράδεισος. Τα κράτη του Κόλπου παραμένουν αυταρχικά σε πολλά επίπεδα. Το Ισραήλ παραμένει βαθιά αμφιλεγόμενο λόγω της παλαιστινιακής πραγματικότητας και των πολιτικών του. Οι κοινωνίες δεν ακολουθούν πάντα τις ηγεσίες. Οι μνήμες δεν σβήνουν επειδή το ζητούν οι αγορές.
Αλλά η Ιστορία σπάνια κινείται με καθαρές ηθικές κατηγορίες. Συνήθως κινείται όταν τα συμφέροντα αλλάζουν ιεράρχηση.
Η ουσία δεν είναι ότι οι παίκτες έγιναν άγιοι. Είναι ότι ο φόβος του Ιράν, το κόστος της αστάθειας και η ανάγκη για τεχνολογική επιβίωση έγιναν ισχυρότερα από την παλιά υποχρέωση να παίζεται για πάντα το ίδιο θέατρο.
Αυτό είναι ψυχρό. Αυτό είναι ωμό. Και γι’ αυτό είναι ιστορικό.
Οι νεκροί μύθοι απέναντι στα ζωντανά συμφέροντα
Το βαθύτερο μάθημα ξεπερνά τη Μέση Ανατολή.
Όταν οι νεκροί μύθοι συγκρούονται με τα ζωντανά συμφέροντα των κρατών, στο τέλος τα κράτη διαλέγουν επιβίωση. Μπορεί να το κάνουν αργά. Μπορεί να το κρύβουν πίσω από δηλώσεις. Μπορεί να κρατούν δημόσια προσχήματα για να προστατεύσουν την εσωτερική τους νομιμοποίηση. Αλλά ο χάρτης αλλάζει.
Αυτό βλέπουμε τώρα.
Η περιοχή δεν εγκαταλείπει την ιστορία της. Δεν γίνεται άμνηστη. Δεν ξυπνά ξαφνικά χωρίς μνήμες, θρησκείες, τραύματα ή εχθρότητες.
Απλώς αρχίζει να παραδέχεται ότι η ιστορία δεν μπορεί να είναι το μόνο πρόγραμμα ασφαλείας της.
Το παρελθόν δεν αναχαιτίζει drones. Δεν προστατεύει λιμάνια. Δεν ασφαλίζει αγωγούς. Δεν τροφοδοτεί data centers. Δεν εγγυάται επενδύσεις. Δεν κρατά ανοιχτό το Ορμούζ. Δεν σώζει μια οικονομία από τον στρατηγικό εκβιασμό.
Η νέα Μέση Ανατολή δεν γεννήθηκε ακόμη — αλλά η παλιά πεθαίνει
Η νέα Μέση Ανατολή δεν έχει ολοκληρωθεί. Δεν έχει ενιαίο σύμφωνο. Δεν έχει τελικό όνομα. Δεν έχει λύσει το παλαιστινιακό. Δεν έχει εξαφανίσει την ιρανική απειλή. Δεν έχει εξουδετερώσει τα proxies. Δεν έχει βρει ακόμη σταθερή ισορροπία ανάμεσα στην ασφάλεια, την κυριαρχία και την πολιτική νομιμοποίηση.
Αλλά η παλιά Μέση Ανατολή έχει χάσει την αποκλειστικότητά της.
Ο παλιός μύθος ότι όλα εξηγούνται μέσα από το αιώνιο αραβοϊσραηλινό ρήγμα δεν αρκεί πλέον. Το Ιράν άλλαξε την εξίσωση. Η τεχνολογία άλλαξε την εξίσωση. Η ενέργεια άλλαξε την εξίσωση. Η αμερικανική κόπωση άλλαξε την εξίσωση. Τα drones άλλαξαν την εξίσωση. Οι αγορές άλλαξαν την εξίσωση.
Και όταν αλλάζουν τόσες εξισώσεις μαζί, δεν έχουμε απλώς εξέλιξη. Έχουμε ιστορική μετατόπιση.
Η νίκη της πραγματικότητας
Η πραγματικότητα δεν ζητά άδεια από τους μύθους. Τους φθείρει αργά, μέχρι να μη μπορούν να εξηγήσουν τον κόσμο που οι ίδιοι ισχυρίζονται ότι ελέγχουν.
Αυτό συμβαίνει τώρα στη Μέση Ανατολή. Οι ηγεσίες δεν έγιναν ξαφνικά ιδεαλιστές. Έγιναν πιο ρεαλιστές επειδή το κόστος της ψευδαίσθησης αυξήθηκε. Η Τεχεράνη προσπάθησε να χρησιμοποιήσει τον παλιό μύθο ως όπλο. Όμως όσο περισσότερο τον χρησιμοποίησε, τόσο περισσότερο έπεισε τους αντιπάλους της ότι χρειάζονται κοινή αρχιτεκτονική απέναντί της.
Δεν υπάρχει ακόμη υπογεγραμμένη τριμερής συμμαχία Ριάντ–Άμπου Ντάμπι–Ιερουσαλήμ. Υπάρχει όμως κάτι που στην Ιστορία συχνά προηγείται της υπογραφής: η σύγκλιση αναγκών.
Και αυτή η σύγκλιση λέει κάτι τεράστιο. Ο αιώνας δεν αλλάζει μόνο όταν υπογράφεται ένα χαρτί. Αλλάζει όταν οι ίδιοι οι παλιοί φορείς του μύθου αρχίζουν να συμπεριφέρονται σαν ο μύθος δεν αρκεί πια για να τους κρατήσει ζωντανούς.
Η Μέση Ανατολή δεν συμφιλιώθηκε. Ωρίμασε στρατηγικά. Και αυτό, για την Τεχεράνη, μπορεί να είναι πολύ πιο επικίνδυνο από οποιαδήποτε τελετή υπογραφής.
